سنگ کلیه، سنگ هایی رسوبی هستند که در کلیه ها تشکیل می شوند. دفع سنگ کلیه از طریق دستگاه ادراری انجام میشود و این امر ممکن است، بسیار دردناک باشد. اکثر سنگ هاى کلیه با راهکارهای خانگی ساده، داروهای ضد درد، مایع درمانى، و یا سایر مداخلات پزشکی قابل درمان هستند. با ما همراه باشید تا به بررسی روش درمان گیاهی سنگ کلیه گیر کرده در حالب بپردازیم.
سنگ کلیه چیست و برای دفع سنگ کلیه چی بخوریم؟
سنگ کلیه هنگامی رخ می دهد که مواد معدنی، نمک، اکثرا اگزالات کلسیم، در کلیه ها کریستال شده و رسوب های سختی را ایجاد کنند. اگرچه این سنگها در کلیه ها تشکیل می شوند ولی می توانند بر روی هر بخشی از دستگاه ادراری تأثیر بگذارد. از دست دادن آب یکی از عوامل مهم در پيشرفت سنگ کلیه است. هنگامی که بدن خشک شود، مايع به آرامی از طریق کلیه ها حرکت می کند و این کندی حرکت، شانس ترکیب مواد معدنی و نمک را افزايش مى دهد.
سنگ های کوچک ممکن است بدون ایجاد نشانه اى تشکیل و دفع شوند. با این حال، بیشتر سنگ های متوسط یا بزرگ هنگام دفع بسيار دردناك هستند و به مراقبت پزشکی نیاز دارند. قبل از مصرف هر گونه روش هاى طبيعى و خانگی، بهتر است با پزشک خود مشورت كنيد. بسیاری از آنتی بیوتیک ها، دیورتیک ها، دارو هاى فشار خون، کلسترول و داروهای کبدی می توانند با داروهای گیاهی تداخل داشته باشند.
بیشتر بدانید…درمان تومور بیضهاندازه سنگ کلیه و انتخاب روش درمان
همه سنگهای کلیه با درمان خانگی دفع نمیشوند. اندازهٔ سنگ مهمترین عامل تعیینکنندهٔ موفقیت درمان در منزل است. پزشکان اورولوژیست بر اساس قطر سنگ در سونوگرافی یا سیتیاسکن، مسیر درمان را مشخص میکنند. جدول زیر یک راهنمای کلی است:
| اندازه سنگ | احتمال دفع خودبهخودی | درمان خانگی | مداخله پزشکی |
|---|---|---|---|
| کمتر از ۴ میلیمتر | حدود ۸۰٪ | مؤثر — مایعات فراوان + راهکارهای خانگی معمولاً کافی است | معمولاً لازم نیست |
| ۴ تا ۶ میلیمتر | حدود ۶۰٪ | قابلتلاش — با نظارت پزشک و مصرف داروی تاملوسین | در صورت عدم دفع ظرف ۴–۶ هفته |
| ۷ تا ۱۰ میلیمتر | حدود ۲۰٪ | بهتنهایی ناکافی — نیاز به تجویز دارویی | سنگشکن بروناندامی (ESWL) یا لیزر |
| بیش از ۱۰ میلیمتر | کمتر از ۵٪ | مؤثر نیست — خطر انسداد و عفونت | جراحی (PCNL)، لیزر یا URS |
تفاوت رسوب کلیه، شن کلیه و سنگ کلیه
- 🔹 رسوب کلیه (Renal Sediment): ذرات بسیار ریز کریستالی (کمتر از ۱ میلیمتر) که در آزمایش ادرار دیده میشوند. معمولاً با افزایش مصرف آب بهتنهایی دفع میشوند و درد خاصی ایجاد نمیکنند.
- 🔹 شن کلیه (Renal Gravel): ذرات ۱ تا ۳ میلیمتری که هنگام دفع ممکن است سوزش یا درد خفیف ایجاد کنند. درمان خانگی برای شن کلیه بسیار مؤثر است.
- 🔹 سنگ کلیه (Kidney Stone): تودهای جامد بالای ۳ میلیمتر که بسته به اندازه (جدول بالا) ممکن است به مداخله پزشکی نیاز داشته باشد.
➡️ راهکارهای خانگی زیر برای رسوب و شن کلیه بسیار مؤثرند و برای سنگهای زیر ۶ میلیمتر نیز کمککننده هستند.
11 راه خانگی دفع سنگ کلیه
شاید این که برای سنگ کلیه چی خوبه یا داروی تضمینی سنگ کلیه چیست سوال شما هم باشد در ادامه 11 روش و دارو گیاهی برای سنگ کلیه و درمان خانگی شن ریزه کلیه را به شما معرفی می کنیم.تسکین فوری درد سنگ کلیه در منزل
وقتی سنگ کلیه حرکت میکند، درد شدیدی (کولیک کلیوی) ایجاد میشود. این اقدامات فوری تا رسیدن به پزشک کمککننده هستند:
کیسه آبگرم یا حوله گرم را روی پهلوی دردناک بگذارید. گرما باعث شلشدن عضلات حالب و کاهش اسپاسم میشود. هر بار ۲۰ دقیقه نگه دارید.
طبق تحقیقات، ایبوپروفن ۴۰۰ میلیگرم مؤثرترین مسکن خوراکی برای کولیک کلیوی است. یک قرص با معده پر مصرف کنید. از مصرف در بیماری کلیوی پیشرفته خودداری کنید.
آب گرم (نه داغ) را مستقیماً روی ناحیه درد بگذارید. ۱۵ تا ۲۰ دقیقه زیر دوش بمانید. ترکیب گرما و فشار آب به شلشدن مسیر ادراری کمک میکند.
راهرفتن آرام و تغییر وضعیت بدن به جابجایی سنگ در حالب کمک میکند. از خوابیدن مداوم خودداری کنید. پلهبالارفتن آرام نیز توصیه میشود.
بلافاصله ۲ تا ۳ لیوان آب بنوشید. فشار ادرار به حرکت سنگ کمک میکند. در طول روز حداقل ۳ لیتر آب بنوشید تا ادرار کاملاً بیرنگ شود.
اگر تب بالای ۳۸ درجه، استفراغ مداوم، خون زیاد در ادرار یا قطع کامل ادرار دارید، درمان خانگی را رها کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
1- نوشیدن آب
نوشيدن آب یکی از ساده ترین راه ها برای جلوگیری و دفع سنگ کلیه است. مصرف هشت لیوان آب در روز مفيد است. نوشیدن 12 ليوان در روز ممکن است به آسان کردن دفع سنگ کلیه کمک کند.
2- آبلیمو
لیمو حاوی سیترات است. ترکیبی که به تجزیه رسوبات کلسیم کمک می کند و رشد آنها را کند می کند. مصرف دو لیوان آبلیمو صبح قبل از غذا و چند ساعت قبل از شام ممکن است باعث کاهش ايجاد سنگ کلیه شود.
برچسب ها را هنگام خرید آبليمو با دقت نگاه كنيد. برچسب بسیاری از محصولات آبلیمو حاوی مقدار کمی عصاره ى لیمو خالص و مقادیر زیادی از شیرین کننده ها است که می توانند خطر سنگ کلیه را افزایش دهند. خرید عصاره خالص یا لیمو تازه و آب گرفتن آن در خانه ساده ترین راه برای درمان سنگ کلیه در منزل است.
3- نعناع
نعناع حاوی ترکیبات شناخته شده برای کمک به تثبیت سطوح اسید اوریک است، و ايجاد سنگ کلیه را سخت مى كند. همچنین، نعناع حاوی اسید استیک، ماده ى شیمیایی شناخته شده برای کمک به حل سنگ، است. یک قاشق چای خوری عصاره نعناع یا آب خالص آن در روز ممکن است به جلوگیری و دفع سنگ کلیه کمک کند.
بیشتر بدانید… لاپاراسکوپی چیست؟
4- سرکه سیب برای سنگ کلیه
سرکه سیب نيز حاوی اسید سیتریک است که به حل شدن کلسیم کمک مى کند. دو قاشق غذا خوری سرکه سیب مخلوط با 226ml آب ممکن است علائم سنگ کلیه را کاهش دهد و از پیشرفت آنها جلوگیری کند. این مخلوط می تواند چندین بار در روز مصرف شود و بهتر است قبل از صرف غذا مصرف شود تا موثرتر واقع شود.
5- آب گندم
برای دفع سنگ کلیه چی بخوریم؟ آب گندم یا حاوی ترکیباتی است که باعث افزایش تولید ادرار می شود و اجازه می دهد دفع سنگ کلیه راحت تر شود و خطر ابتلا به آن را کاهش مى دهد. همچنین آب گندم حاوی آنتی اکسیدان هايى است، که به دستگاه ادراری در دفع مواد معدنی و نمک کمک میکند.

6- آب کرفس
کرفس حاوی آنتی اکسیدان ها و ترکیبات شناخته شده برای افزایش تولید ادرار است. اضافه کردن کرفس به وعده های غذایی به طور منظم می تواند به کاهش احتمال ابتلا به سنگ کلیه کمک کند. آب كرفس می تواند روزانه مصرف شود تا علائم سنگ کلیه را درمان کند.
7- لوبیا
لوبیا حاوی مقدار زیادی منیزیم است که به کاهش سنگ کلیه و علائم آن کمک می کند. بهتر است غلاف آن ها را جدا كنيد و سپس به مدت 5-6 ساعت بگذاريد به آرامی جوش بيايد و بعد از آن میل کنید.

8- روغن زیتون بکر
روغن زیتون بکر می تواند عبور سنگ های کلیه را آسان کند و در نتیجه دفع سنگ کلیه راحتتر شود. بهتر است اولین چیزی که در صبح مى خوريد این باشد.
9- خارخسک
خارخسک به کاهش میزان فسفات در ادرار کمک مى کند، كه در واقع تشكيل سنگ را دشوار مى كند. اين گیاه همچنین شامل ترکیبات شناخته شده برای افزایش تولید ادرار و کمک به حل مواد معدنی است.
تمام اجزای گیاه و میوه های آن می تواند خام مصرف شود. گیاه ممکن است فقط در قالب قرص در دسترس باشد یا برای استفاده به عنوان چای خشک باشد. یک قرص 500 میلی گرمى یا یک فنجان چای ممکن است به اندازه کافی برای جلوگیری از سنگ کلیه و کاهش گذراندن آن کمک کند.

10- آب انار
به نظر می رسد خواص آنتی اکسیدانى انار، شانس ابتلا به سنگ کلیه را کاهش میدهد و باعث عبور آسان آنها می شود. آب انار همچنین حاوی ترکیباتی است که اسیدیته ادرار را کاهش می دهد و تشكيل سنگ را سخت تر می کند.
11- كاهش وزن برای دفع سنگ کلیه
وزن سالم همراه با یک رژیم سالم که حاوی مواد مغذی و فیبردار است، برای جلوگیری از سنگ کلیه و درمان آن ضروری است. کربوهيدرات، کافئین و نوشیدنی های الکلی می توانند خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش دهند. همچنین، غذاهاى غنى از قند، نمک یا چربی بدن، را در معرض خطر رسوب کلیه و تشدید علائم آن قرار مى دهند.
بعد از دفع سنگ کلیه چی بخوریم؟
غذایی که باید بعد از جراحی سنگ کلیه بخورید عبارتند از:
- هیدراته ماندن یک قانون طلایی است که باید به هر قیمتی آن را رعایت کنید. نوشیدن حداقل 2-3 لیتر آب به صورت روزانه توصیه می شود. آب از تشکیل سنگ جلوگیری می کند و همچنین به از بین بردن باقی مانده سنگ کلیه در سیستم کمک می کند.
- محصولات لبنی را می توان مصرف کرد اما به صورت رقیق شده و از مصرف محصولات لبنی پرچرب پس از دفع سنگ کلیه پرهیز کنید.
- یک برنامه رژیم غذایی ثابت بیش از هر چیزی ضروری است. وعده های غذایی در فواصل زمانی مناسب و به نسبت کم به بیمار داده شود. از خوردن وعده های غذایی سنگین پس از دفع سنگ جدا خودداری کنید.
- غذاهای با فیبر بالا مصرف کنید.
چه خوراکی هایی نباید بعد از دفع سنگ کلیه خورده شود؟
1. غذاهای غنی از اگزالات و کلسیم باید حداقل برای مدت دو ماه پس از دفع سنگ مصرف نشوند. اگزالات می تواند منجر به تشکیل یک سنگ دیگر شود . غذاهایی که حاوی اگزلات و کلسیم هستندعبارتند از:
- سبزیجات برگ سبز مانند اسفناج ، خردل و چغندر
- کلم ، گل کلم ، گوجه فرنگی
- موز ، انبه ، زردآلو ، انگور
- آجیل مانند بادام و بادام هندی
- الکل
- جوش شیرین
- نوشیدنی های کافئین دار مانند چای و قهوه
2. غذاهای غنی از سدیم باید بلافاصله بعد از جراحی حداقل برای مدتی مصرف نشوند.
3. کاهش مصرف غذایی که پروتئین حیوانی زیادی دارد .
4. غذاهای مونده و کنسروی نیز نخورید.
5- غذاهای بی ارزش مانند فست فود ها حتی نباید از ذهن شما خطور کند.
بیماری ها و داروهایی که باعث سنگ کلیه می شوند!
برخی بيمارى ها، از جمله بیماری کلیوی و بیماری کرون، می توانند موجب ایجاد سنگ کلیه شوند یا احتمال ابتلا به سنگ كليه را افزایش دهند. علاوه بر این، برخی از داروها، از جمله دیورتیک ها، داروهای درمان اچ آی وی، داروهای ضد تشنج و آنتی اسیدهای مبتنی بر کلسیم، می توانند خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش دهند.
مواد غذایی که باعث سنگ کلیه می شوند!
چاقی و رژیم غذایی از بزرگترين عوامل خطر هستند . در ایالات متحده آمریکا، حدود 11.2 درصد از افرادی که چاق هستند، سنگ کلیه دارند.افرادى كه احتمال سنگ كليه در آن ها بالا است بايد از مصرف یکسری مواد اجتناب کنند از جمله:
✔ اسفناج
✔ بادام
✔ ریواس
✔ بامیه
✔ چغندر قند
✔ چیپس
✔ سیب زمینی سرخ شده
✔ کره بادام زمینی
پیشگیری از سنگسازی مجدد کلیه
بعد از دفع سنگ، احتمال تکرار سنگسازی در ۵ سال آینده حدود ۵۰ درصد است. رعایت این اصول خطر عود را بهشدت کاهش میدهد:
هدف: ادرار ۲.۵ لیتر در روز
حداقل ۳ لیتر مایعات در روز بنوشید. رنگ ادرار باید همیشه روشن باشد. در فصل گرما و بعد از ورزش بیشتر بنوشید.
سیترات طبیعی (لیمو و پرتقال)
آبلیموی تازه سیترات بدن را افزایش میدهد. سیترات مانع تبلور کلسیم و تشکیل سنگ میشود. روزانه آب نصف لیمو را در یک لیوان آب بریزید.
کاهش نمک و پروتئین حیوانی
مصرف نمک را به کمتر از ۵ گرم در روز برسانید. گوشت قرمز را به ۲ وعده در هفته محدود کنید. سدیم و پروتئین حیوانی زیاد، دفع کلسیم در ادرار را افزایش میدهند.
آنالیز سنگ دفعشده
سنگ دفعشده را با صافی جمعآوری و به آزمایشگاه بدهید. نوع سنگ (کلسیمی، اوراتی، سیستینی) مسیر پیشگیری را تعیین میکند. رژیم غذایی هر نوع متفاوت است.
سؤالات متداول دربارهٔ درمان خانگی سنگ کلیه
آیا سنگ کلیه ۱۰ میلیمتری با درمان خانگی دفع میشود؟
سنگ ۱۰ میلیمتری احتمال دفع خودبهخودی بسیار پایینی (کمتر از ۲۰٪) دارد. درمان خانگی بهتنهایی برای این اندازه توصیه نمیشود. معمولاً به سنگشکن بروناندامی (ESWL)، لیزر یا جراحی PCNL نیاز است. مصرف مایعات فراوان و داروی تاملوسین زیر نظر پزشک ممکن است بهعنوان مکمل کمک کند.
درمان فوری درد سنگ کلیه در خانه چیست؟
سریعترین راه تسکین درد سنگ کلیه در منزل: مصرف یک قرص ایبوپروفن ۴۰۰ میلیگرم، گذاشتن کمپرس گرم روی پهلوی دردناک و نوشیدن ۲ تا ۳ لیوان آب. دوش آب گرم ۱۵ دقیقهای نیز مؤثر است. اگر درد با این اقدامات کنترل نشد یا تب، استفراغ یا قطع ادرار داشتید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
تفاوت رسوب کلیه با سنگ کلیه چیست؟
رسوب کلیه ذرات کریستالی بسیار ریز (کمتر از ۱ میلیمتر) است که در آزمایش ادرار مشاهده میشود و معمولاً با افزایش مصرف آب دفع میشود. شن کلیه ذرات ۱ تا ۳ میلیمتری است که هنگام دفع سوزش خفیف ایجاد میکند. سنگ کلیه تودهٔ جامدی بالای ۳ میلیمتر است که بسته به اندازه ممکن است به درمان پزشکی نیاز داشته باشد.
برای دفع سریع سنگ کلیه چه بخوریم؟
مؤثرترین نوشیدنیها برای دفع سنگ کلیه: آب خالص (حداقل ۳ لیتر در روز)، آبلیموی تازه رقیقشده (سیترات مانع رشد سنگ میشود)، آب کرفس و آب جو (جو دوسر). از نوشابه، چای پررنگ و آب گریپفروت پرهیز کنید. مصرف آبانار طبیعی (بدون شکر) نیز بهدلیل خاصیت آنتیاکسیدانی مفید است.
آیا درمان خانگی سنگ کلیه برای کودکان هم مناسب است؟
برخی درمانهای خانگی مثل افزایش مصرف آب و آبلیمو برای کودکان نیز بیخطر هستند، اما مقادیر باید متناسب با سن و وزن کودک تنظیم شود. هرگز بدون مشورت اورولوژیست اطفال، داروی مسکن یا مکمل گیاهی به کودک ندهید. نشانههای سنگ کلیه در کودکان ممکن است متفاوت باشد.
برای بررسی اندازه و نوع سنگ کلیه و تعیین بهترین مسیر درمان، با مطب پروفسور کرمی تماس بگیرید:
دکتر حسین کرمی متخصص جراحی کلیه ، مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص درمان آندوسکوپی و لاپاراسکوپی
برای پرسش از دکتر بر روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.
