امروزه مردان و زنان زیادی مراجعه می کنند که از تنگی مجاری ادراری وکاهش جریان آن شاکی هستند. این افراد در شکایت خود اظهار می دارند که ادرارشان باریک می آید و قطره قطره می شود. این افراد در شرح حال خود می گویند که ادرار آنها مثل شیر قوری یا سماوری که جرم گرفته باشد باریک و قطره قطره است و ادرارشان تخلیه نمی شود و در مواردی به علت عدم تخلیه مایع منی بیمار ممکن است با شکایت از ناباروری مراجعه کنند.
در هر فردی که خروجی و سرعت پرش ادرار کاهش یافته و ادرار باریک می آید حتماً باید دو علت را در نظر داشت:
✔️ خروجی مثانه تنگ شده که می تواند به علت بزرگی پروستات که اغلب در مردان بالای 50 سال دیده می شود و یا تنگی مجرای ادراری که اغلب در مردان جوان مشاهده می شود.
✔️ اختلال در پمپاژ مثانه که موتور انقباضی مثانه خوب و پرقدرت پمپاژ نمی کند و لذا باعث می شود که ادرار سرعت پرش بالایی نداشته باشد و ادرار در داخل مثانه باقی بماند.
علت تنگی مجرای ادراری چیست؟
علل مختلفی در ایجاد تنگی مجرای ادراری دخیل هستند که به شرح تک تک آنها می پردازیم:
– عفونت های مقاربتی
در رأس همه آنها التهاب مجرای ادراری به علت بیماری سوزاک می باشد که از طریق روابط جنسی بدون محافظت شده با کاندوم از فرد آلوده انتقال پیدا کرده و بعد از چند روز تا چندین هفته می تواند خارش و سوزش مجرا و ترشحات چرکی زرد غلیظ که لباس زیر بیمار را آلوده می کند. در صورت مشاهده چنین علائمی بلافاصله به پزشک متخصص مجاری ادراری مراجعه نمایید.
دکتر شما پس از معاینه ابتدا درخواست کشت و آنتی بیوگرام اول صبح روز بعد و بدون ادرار کردن صبحگاهی شما را به آزمایشگاه می فرستد. شما صبح اول وقت بدون ادرار کردن باید به آزمایشگاه بروید. تکنسین آزمایشگاه با فشار دادن مجرا توسط شما از ترشحات نمونه برداری می کند تا نوع عفونت را با آزمایش مشخص کنند.
بر اساس تشخیص آزمایشگاه در صورت آلودگی به سوزاک و یا کلامیدیاباید هم شما و هم شریک جنسیتان حداقل به مدت 10 روز آنتی بیوتیک با دستور پزشک خود استفاده نمایید. ( در صورت مصرف یک نفر دوباره عفونت از شریک جنسی منتقل خواهد شد) اگر عفونت مجرای ادراری سوزاک و کلامیدیا درمان خوب نشوند یکی از علل شایع تنگی مجرای ادراری می باشند. این امر در گذشته که سطح بهداشت و اطلاعات پایین بود یکی از شایعترین علت تنگی مجرای ادراری در مردان به حساب می آمد.
– سوند زدن بی رویه
امروزه یکی از شایعترین علت تنگی مجرای ادراری آسیب به مجرا حین سوند زدن توسط افراد غیر مجرب می باشد. افرادی که به علل مختلف دچار احتباس ادراری یا شاش بند می شوند جهت رهایی از درد آن و تخلیه ادراری جهت سونداژ به مراکز درمانی مراجعه می کنند. باید مواظب باشید که سونداژ توسط فرد متخصص انجام شود. یک سوند زدن خوب باید مشخصات زیر را داشته باشد تا آسیب به مجرا ایجاد نشود.
1) از سوند خیلی کلفت استفاده نشود.
2) موقع سوند زدن باید آن را آهسته و بدون فشار به طرف مثانه هل داد. اگر به هر علتی سوند عبور نکرد هر گونه زور زدن و خونی کردن مجرا ممنوع می باشد. 3- اگر سوند رد نشد باید مسیر توسط متخصص ارولوژی آندوسکوپی و علت آن مشخص گردد. زور زدن اضافی باعث خرابی مجرا و تنگی ثانویه خواهد شد.
– تصادف و آسیب به مجرا
در تصادفات که مخصوصاً باعث شکستگی لگن می شوند حتماً باید به آسیب مجرا و پارگی آن فکر کرد. طبق قانون کلی در بیماران تصادفی که خون در نوک مجرا دارند نباید سوند زد و باید مثانه را از بالای مثانه تخلیه کنیم.
– ختنه
یکی از عوارض تنگی مجرای ادراری عمل ختنه است که در بعضی از بچه ها باعث انسداد و تنگ شدن نوک مجرا می گردد که در معاینه ته مجرا کاملاً تنگ می باشد و ادرار بچه باریک می آید و خوب تخلیه نمی شود.
– آسیب به مجرا حین عمل جراحی
در بعضی از عمل ها از قبیل جراحی پروستات و مخصوصاً سرطان پروستات به علت نوع عمل و حساسیت محل تنگی ایجاد می شود که درصدی از آن با رعایت ظرافت عمل قابل پیشگیری است ولی بعضی موارد غیر قابل اجتناب می باشد.
– زگیل تناسلی
زگیل تناسلی پیشرفته نیز می تواند در موارد نادری باعث تنگی مجرای ادرار ی شود.
علائم تنگی مجرای ادرار در مردان
تشخیص زودهنگام تنگی مجرا به علائم آن بستگی دارد. اگر یک یا چند مورد از نشانههای زیر را دارید، بهتر است هرچه زودتر به متخصص ارولوژی مراجعه کنید:
- باریک آمدن ادرار (مانند شیر قوری جرمگرفته)
- قطرهقطره شدن و قطع و وصل شدن ادرار
- کاهش شتاب و سرعت پرش ادرار
- احساس تخلیه نشدن کامل مثانه و باقی ماندن ادرار
- احتباس ادراری (شاشبند شدن) و در مواردی ناباروری
این علائم میتوانند با بزرگی پروستات نیز اشتباه گرفته شوند؛ به همین دلیل تشخیص دقیق توسط پزشک ضروری است.
تنگی مجرای ادرار در زنان
اگرچه تنگی مجرای ادرار در مردان شایعتر است، اما در زنان نیز میتواند رخ دهد. مجرای ادرار در خانمها کوتاهتر است (حدود ۴ سانتیمتر) و به همین دلیل تنگی در آنها کمتر دیده میشود، اما غیرممکن نیست.
علائم تنگی مجرا در زنان مشابه مردان است: باریک شدن جریان ادرار، احساس تخلیهی ناقص مثانه، سوزش و عفونتهای ادراری مکرر. علل آن نیز میتواند شامل آسیب حین زایمان، عفونت، سونداژ مکرر یا جراحیهای قبلی باشد.
اگر بهعنوان یک خانم این علائم را تجربه میکنید، حتماً برای بررسی دقیق به متخصص ارولوژی مراجعه کنید؛ این مشکل قابل تشخیص و درمان است.
قرص رفع تنگی مجرای ادرار
قرص مشخص و قطعی برای رفع تنگی مجرای ادرار وجود ندارد، چون این مشکل معمولاً ساختاری (آناتومیک) است، نه صرفاً التهابی یا عفونی. اما بسته به علت تنگی، پزشک ممکن است داروهایی تجویز کند تا علائم کاهش یابد یا التهاب کنترل شود. در ادامه توضیح میدهم:
داروهایی که ممکن است در درمان کمکی تنگی مجرا استفاده شوند:
آلفابلوکرها مثل:
▪️تامسولوسین (Tamsulosin)
▪️آلفوزوسین (Alfuzosin)
این داروها به شل شدن عضلات مجرا و مثانه کمک میکنند و باعث میشوند ادرار راحتتر عبور کند، ولی تنگی را درمان نمیکنند.
آنتیبیوتیکها در صورت وجود عفونت یا التهاب مجرا تجویز میشوند (مثلاً سیپروفلوکساسین یا سفیکسیم).
داروهای ضدالتهاب (مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن) برای کاهش التهاب و درد ممکن است موقتاً کمک کنند.
عوارض تنگی مجرای ادرار چیست؟
آیا تنگی مجرای ادرار خطرناک است؟ تنگی مجرای ادراری به عنوان مانعی در جلو عملکرد مثانه جهت تخلیه ادراری می باشد و لذا فشار آن به گردن مثانه افتاده و باعث می شود که :
- ادرار در داخل مثانه باقی بماند
- باعث رسوب و سنگ مثانه شود.
- باعث عفونت های عود کننده و مقاوم به درمان شود.
- ادرار باقیمانده به کلیه ها پس زده و باعث نارسایی کلیه ها می شود.
- فرد دچار احتباس ادراری می شود.
- به علت فشار باعث ضخیم شدن عضلات مثانه و اختلال در پمپاژ مثانه می شود.
آیا تنگی مجرای ادرار خطرناک است؟
تنگی مجرای ادرار بهخودیخود یک وضعیت تهدیدکنندهی حیات نیست، اما اگر بدون درمان رها شود، میتواند عوارض جدی و گاهی جبرانناپذیری ایجاد کند. خطر اصلی از آنجا ناشی میشود که تنگی مانند یک سد جلوی تخلیهی کامل مثانه را میگیرد و فشار را به مثانه و در ادامه به کلیهها منتقل میکند.
- باقی ماندن ادرار در مثانه و تشکیل سنگ مثانه
- عفونتهای ادراری مکرر و مقاوم به درمان
- پسزدن ادرار به کلیهها و در موارد شدید نارسایی کلیه
- احتباس ادراری و ضخیم شدن عضلات مثانه و اختلال در پمپاژ آن
به یاد داشته باشید یکی از اعضای بدن که اگر آسیب ببیند بهسختی ترمیم میشود، مجرای ادراری است. پس تنگی مجرا را جدی بگیرید و درمان آن را به تأخیر نیندازید؛ تشخیص و درمان بهموقع از بروز این عوارض جلوگیری میکند.
آیا محل تنگی در جای مشخص مجرا اتفاق می افتد؟
بسته به علت ایجاد کننده تنگی جای آن فرق می کند و لذا ممکن است بعد از ختنه در نوک آلت باشد و یا در مجرای وسطی و خلفی ادراری ایجاد شود.
امروزه قطعی ترین روش تشخیص تنگی مجرای ادراری سیستوسکوپی است که به صورت سرپایی با عبور دوربین به داخل مجرا تشخیص داده میشود مثل شکل زیر:
تکلیف فرد مبتلا به تنگی مجرای ادراری چیست؟
پیشگیری بهترین درمان است. به یاد داشته باشید یکی از اعضای بدن که اگر آسیب ببیند درست نخواهد شد مجرا است. اغلب بیماران مبتلا به تنگی مجرای ادراری دوبار مبتلا به عود بیماری خواهند شد و لذا باید با متانت و صبوری و با مراجعه منظم به دکتر خود با بیماری خود کنار بیایند.
درمان تنگی مجاری ادراری
راه درمان تنگی مجرا ی مشخص است، رفع تنگی . درمان تنگی مجرای ادراری بسته به محل آن و طول تنگی مجرا به دو روش انجام می شود:
1- به طریق آندوسکوپی
امروزه بهترین درمان برای تنگی های سطحی مجرا که طول کوتاهی دارند باز کردن تنگی به روش آندوسکوپی می باشد. در این روش با استفاده از یک چاقو که از دوربین عبور داده می شود در ساعت 12 محل تنگی را باز می کنیم و موقتاً برای بیمار 24-48 ساعت سوند گذاشته می شود و سپس خارج می گردد.
این عمل به صورت سرپایی انجام می شود. نکته مهم این است که به علت شانس عود تنگی مجرا بیمار باید با فواصل منظم به پزشک معالج خود مراجعه نماید. مثل شکل زیر:
2- درمان جراحی
برای تنگی های با طول زیاد و تنگی های عمقی مجرا بهترین درمان عمل جراحی باز می باشد که در آن با برش روی مجرا که اغلب در ناحیه پرینه و یا میان دو پا و جلو مقعد است قسمت تنگی مجرا را ب جراحی برداشته و محل های سالم را به هم پیوند می زنیم. در صورتی که تنگی خیلی طولانی باشد از گرافت های دیگر اعضای بدن از جمله از مخاط دهان برداشته و به عنوان مجرا جهت پر کردن طول تنگی استفاده می شود.
![index][](https://drkarami.com/wp-content/uploads/2014/11/index.jpg)
آیا درمان گیاهی و طب سنتی تنگی مجرای ادرار مؤثر است؟
بسیاری از بیماران به دنبال درمانهای گیاهی یا سنتی برای تنگی مجرا هستند. مهم است که با واقعیت علمی این موضوع آشنا شوید تا زمان طلایی درمان را از دست ندهید.
تنگی مجرای ادرار یک مشکل ساختاری (آناتومیک) است، یعنی مجرا بهصورت فیزیکی باریک شده است. هیچ دارو، قرص یا ترکیب گیاهی نمیتواند این تنگی فیزیکی را باز کند. درمانهای گیاهی ممکن است در بهترین حالت فقط علائم را موقتاً تسکین دهند، اما علت اصلی را برطرف نمیکنند.
اتکا به درمانهای غیرعلمی و به تعویق انداختن درمان اصلی، میتواند باعث پیشرفت تنگی و بروز عوارض جدیتر روی مثانه و کلیه شود. تنها راه قطعی رفع تنگی، باز کردن آن از طریق آندوسکوپی یا جراحی توسط متخصص ارولوژی است.
عوارض و مراقبتهای بعد از عمل تنگی مجرای ادرار
آگاهی از روند بهبود و مراقبتهای پس از عمل، نقش مهمی در موفقیت درمان و کاهش احتمال عود دارد. شایعترین چالش بعد از هر دو روش درمان (آندوسکوپی و جراحی باز)، احتمال بازگشت تنگی است.
احتمال عود تنگی:
شایعترین عارضهی درمان تنگی مجرا، عود مجدد آن است. بسیاری از بیماران ممکن است بیش از یکبار دچار عود شوند و به همین دلیل، مراجعهی منظم به پزشک معالج با فواصل مشخص بعد از عمل بسیار حیاتی است.
می توانید صحبت های دکتر را در این رابطه گوش کنید.
سوند بعد از عمل:
در روش آندوسکوپی معمولاً به مدت ۲۴ تا ۴۸ ساعت برای بیمار سوند گذاشته میشود و سپس خارج میگردد. در روش جراحی باز، مدت سوند بر اساس نوع عمل توسط پزشک تعیین میشود.
برای کاهش احتمال عود، در صورت تجویز پزشک، انجام منظم و با احتیاط مراقبتهای بعد از عمل (مانند سونداژ متناوب با ژل در صورت دستور پزشک) اهمیت زیادی دارد.
در صورت مشاهدهی خونریزی، سوزش شدید یا کاهش مجدد جریان ادرار بعد از عمل، حتماً سریعاً به پزشک معالج خود مراجعه کنید.
آیا تنگی مجرا باعث ناباروری میشود؟
در مواردی به علت عدم تخلیهی صحیح مایع منی، تنگی مجرا میتواند با شکایت ناباروری همراه باشد. بررسی تخصصی برای تشخیص دقیق لازم است.
بعد از عمل تنگی مجرا کی میتوان رابطه جنسی داشت؟
معمولاً حدود دو هفته بعد از خروج سوند، اما زمان دقیق را باید پزشک معالج بر اساس نوع عمل تعیین کند.
در صورت کاهش جریان ادراری و احساس تنگی مجرا جهت اخذ نوبت با شماره تلفن 22642744 تماس بگیرید. خدمتگزار شما دکتر کرمی
دکتر حسین کرمی متخصص جراحی کلیه ، مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص درمان آندوسکوپی و لاپاراسکوپی
یوسف
شنبه ۲۹ آبان ۰( 4 سال پیش)
تعداد بازدید: 495
مشاهده پرسش
همیارسیستم