هر فردی 2 عدد کلیه دارد که به اندازه یک مشت بسته در قسمت پهلو ها و خلف صفاق و محل اتصال دنده ها به ستون فقرات قرار گرفته اند. در حالت نرمال به هیچه وجه کلیه ها قابل لمس نیستند و این نشان از جایگاه عمقی کلیه ها می باشد.
در رابطه با درد کلیه در اثر سرما باید گفت که از نظر آناتومی و پزشکی، کلیه هیچ ارتباطی با سرما و گرما به صورت مستقیم ندارد. این باور اجتماعی که کلیه سرما می خورد کاملاً از نظر علمی اشتباه می باشد. متقابلاً کلیه درد واقعی هیچ ارتباطی با گرما نیز ندارد.

علت ایجاد درد کلیه با سرما چیست؟
هر فردی که درد پهلو می گیرد و از کلیه درد شاکی است، باید کاملاً تحت بررسی قرار گیرد. اول بررسی معاینه بالینی و شرح حال و سپس ارزیابی آزمایشگاهی و رادیولوژی باید انجام شود. منشاء درد پهلو، یا از عضلات و اعصاب پهلو ها است و یا واقعاً منشاء کلیوی دارد. عللی که باعث درد کلیه ها می شود عبارتند از:
- سنگ های کلیه
- سنگ حالب
- کیست کلیه
- عفونت
- و التهاب کلیه ها
از مشخصات این دردها این است که هیچه ارتباطی با سرما، گرما و حرکت های خاص و گرم کردن محل و غیره ندارند. در مقابل دردهایی هستند که از جدار پهلو و عضلات منشاء می گیرند. از مشخصات دردهای با منشاء عضلات پهلو این است که:
- اول صبح شدید هستند
- با گرم کردن از بین می روند.
⚠️ هشدار مهم
سرما بهتنهایی به کلیه آسیب نمیزند، اما اگر درد پهلوی شما با تب، لرز، سوزش ادرار یا خون در ادرار همراه شده است، منشأ درد ممکن است کلیوی باشد و به بررسی فوری توسط متخصص اورولوژی نیاز دارد.
انجام حرکت های کششی به از بین رفتن و کاهش درد شدیداً کمک می کند. بیمار در بررسی های انجام شده از قبیل آزمایش ادرار و سونوگرافی، کاملاً نرمال می باشد. این درد در کسانی بیشتر دیده می شود که:
- چاق هستند
- دارای سابقه دیسک کمر و مشکلات ستون فقرات کمری هستند
- پشت میز نشین هستند و به مدت طولانی و بدون حرکت مثلا ًدر محل کار و میز کامپیوتر می نشینند
سرد و گرم کردن ناگهانی پهلوها مخصوصاً بعد از حمام و در معرض کولر و سرما قرار گرفتن، باعث اسپاسم عضلات و درد می شود.

برای جلوگیری از درد کلیه در اثر سرما چه کار باید کرد؟
رعایت همه مواردی که در بالا ذکر شده و باعث اسپاسم عضلات پهلو و درد می شوند، بهترین روش های جلوگیری کننده از درد پهلو در اثر سرما، انجام ورزش و حرکت های کششی و اجتناب از سرد و گرم شدن ناگهانی است.
بعد از ورزش توصیه می شود که محل پهلوها گرم نگاه داشته شود. عدم نشستن یا خوابیدن با موقعیت های بد به مدت طولانی و گرم نگاه داشتن پهلوها در فصل زمستان، کاهش وزن، از توصیه های جدی پیشگیری برای کاهش درد پهلود در سرما می باشد.
چه زمانی درد پهلو در سرما نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
گفتیم که بیشتر دردهای پهلو در فصل سرد، عضلانی هستند. اما مشکل اینجاست که بیمار نمیتواند خودش تشخیص بدهد که درد از عضلات است یا از کلیه. در موارد زیر حتماً باید بررسی تخصصی انجام شود:
- دردی که بیش از یک هفته ادامه دارد و با گرم کردن کاملاً رفع نمیشود
- درد همراه با تغییر رنگ یا بوی ادرار
- سوزش یا تکرر ادرار در کنار درد پهلو
- درد شدید موجی که ناگهانی شروع میشود و به کشاله ران میزند
- سابقهی سنگ کلیه یا عفونت ادراری
- تب و لرز همراه با درد
یک سونوگرافی ساده و آزمایش ادرار کافی است تا مشخص شود درد شما نیاز به درمان دارد یا نه. خوددرمانی با مسکن فقط علائم را پنهان میکند.
مطمئن نیستید درد پهلوی شما عضلانی است یا کلیوی؟
با یک بررسی کوتاه، منشأ درد مشخص میشود و خیالتان راحت خواهد شد.
درمان درد پهلوها بر اثر سرما
اساس درمان این درد ها بعد از بررسی کامل و زمانی که مشخص شود به طور قطعی منشاء این دردها از کلیه ها نیست، بستن پهلوها، انجام حرکت های کششی، بررسی از نظر منشاء احتمالی درد از دیسک کمر و درمان به موقع آن می باشد.
در صورت ادامه درد مصرف پمادهای گرم کننده موضعی و داروهای ضدالتهاب مثل بروفن، نوافن و ژلوفن و یا شیاف های مقعدی برای کاهش و التیام درد بسیار کمک کننده هستند.
💡 نکته مهم درباره مصرف مسکن
مصرف داروهای ضدالتهاب بدون تشخیص پزشک توصیه نمیشود. اگر درد شما عودکننده است، ممکن است مشکلی مانند سنگ کلیه یا عفونت پنهان وجود داشته باشد که مسکن فقط علائمش را سرکوب میکند. قبل از مصرف هر دارویی، با متخصص اورولوژی مشورت کنید.
سوالات شایع درباره درد کلیه و سرما
۱. آیا واقعاً سرما به کلیه آسیب میزند؟
خیر. کلیهها در عمق بدن و پشت صفاق قرار دارند و سرمای محیطی مستقیماً به آنها نمیرسد. اما سرد شدن ناگهانی پهلوها باعث اسپاسم عضلات میشود و دردی شبیه درد کلیه ایجاد میکند. فقط با بررسی پزشکی میتوان تفاوت این دو را تشخیص داد.
۲. آیا سرما میتواند باعث تشکیل سنگ کلیه شود؟
سرما بهطور مستقیم باعث تشکیل سنگ نمیشود، اما در فصل سرد، افراد معمولاً آب کمتری مینوشند و ادرار غلیظتری دارند. این کمآبی نسبی میتواند زمینهساز تشکیل سنگ کلیه در افراد مستعد باشد.
۳. چطور بفهمم درد پهلویم از عضلات است یا از کلیه؟
دردی که با تغییر وضعیت بدن و گرم کردن محل بهتر میشود، معمولاً عضلانی است. اما درد کلیوی موجی و شدید است و ممکن است با تهوع، استفراغ و تغییر رنگ ادرار همراه باشد. تنها راه قطعی تشخیص، انجام سونوگرافی و آزمایش ادرار توسط متخصص اورولوژی است.
۴. آیا استفاده از کمربند گرمکننده برای درد پهلو در زمستان مفید است؟
اگر درد عضلانی باشد، بله. گرم نگه داشتن پهلوها از اسپاسم جلوگیری میکند. اما اگر درد کلیوی باشد، کمربند گرمکننده تأثیری ندارد و ممکن است بیمار را از مراجعه به موقع بازدارد.
۵. آیا در فصل سرد، عفونت کلیه بیشتر میشود؟
سرما بهخودیخود عامل عفونت کلیه نیست، اما کمآبی و کاهش دفعات ادرار کردن در فصل سرد میتواند زمینهساز عفونت ادراری شود که در صورت عدم درمان به کلیه سرایت میکند.
درد پهلوی شما ادامه دارد؟
دکتر حسین کرمی، فوقتخصص جراحی کلیه و مجاری ادراری، با سونوگرافی و آزمایش ساده مشخص میکند که منشأ درد شما چیست و آیا به درمان نیاز دارید یا نه.
دکتر حسین کرمی متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص درمان آندوسکوپی و لاپاراسکوپی

