رنج نرمال free psa و مقدار psa در سرطان پروستات

دکترحسین کرمی

سرطان پروستات دومین سرطان شایع منجر به مرگ در مردان بعد از سرطان ریه می باشد. مقدار psa در واقع چراغ هشدار دهنده ی سرطان پروستات است. در این مقاله به شما می گوییم نسبت free psa به total psa چقدر باید باشد.

زمانی که سرطان پروستات خود را با کم خونی، درد منتشر استخوان ها، شکستگی خودبخود استخوان ها و یا سوراخ های حالب و از کار افتادن کلیه ها نشان می دهد که کار از کار گذشته و دیگر هیچ کاری نمی توان کرد و لذا با توجه به اهمیت سرطان پروستات و تشخیص به موقع آن، سوال و جواب های رایج درباره PSA که نقش چشمک زن در شروع سرطان پروستات مردان را برعهده دارد، با هم مرور می کنیم.

psa چیست؟

PSA یک ماده پروتئینی است که از سلول های پروستات مردان ترشح و اغلب وارد مایع منی شده و در جهت سیال بودن مایع منی و نطفه های مرد و بالغ شدن نطفه ها عمل می کند و در حالت طبیعی مقدار کمی از آن وارد جریان خون می شود.

علت بالا بودن psa در آزمایش خون چیست؟

سرطان پروستات که شایع ترین علت بالا بودن psa است. مشخصه سرطان پروستات افزایش بالارونده ی PSA است یعنی به صورت مداوم در هر اندازه گیری، سطح آن بالا می رود.
بزرگی خوش خیم پروستات و التهاب پروستات نیز از عوامل بالارونده PSA می باشند ولی وقتی علت بالارونده PSA سرطان پروستات نباشد افزایش PSA در این موارد خیلی زیاد نیست و حالت صعودی با گذر زمان ندارد.

بزرگ شدن پروستات چه تاثیری بر روی ادرار کردن، توانایی جنسی و نعوظ مردان می گذارد؟ برای یافتن پاسخ برروی لینک زیر کلیک کنید.

بزرگ شدن پروستات

در چه سنی باید PSA خون را اندازه گرفت؟

اصولاً سرطان پروستات بیماری مردان بالای 50 سال است و لذا بهترین زمان شروع به چکاپ سرطان پروستات، بالای 50 سال می باشد. در مردانی که عمو، برادر و پدرشان به سرطان پروستات مبتلا شده اند بهتر است، سطح PSA خون در آنها بالای 40 سال اندازه گیری شود.

مقدار نرمال پی اس ای چقدر است؟

منظور از رنج نرمال آزمایش psa چیست؟ مقدار psa در سرطان پروستات چقدر است؟ باید گفت که اندازه PSA در خون با توجه به حجم، مقدار بزرگی پروستات و سن بیمار تفسیر می شود. مثلاً برای پروستاتی حجیم که اندازه آن 100 گرم است، PSA 4-6 اغلب طبیعی است و همین مقدار 6-4 اگر حجم پروستات 30 گرم و سن بیمار پایین باشد، می تواند نشان دنده سرطان پروستات در فرد مذکور باشد.

بطور تقریبی مقدار طبیعی PSA در هر سن به صورت زیر است. گرچه بطور كلی، مقدار طبیعی PSA را كمتر از ٤ نانو گرم بر میلی لیتر در نظر می گیرند.

مردان تا سن ٥٠ سال کمتر از 3ng/ml
مردان تا سن ٦٠سال کمتر از 4ng/ml
مردان تا سن ٧٠ سال و بیشترکمتر از 5ng/ml

نکته مهم در اندازه گیری PSA و تشخیص سرطان پروستات برحسب آن، سطح بالارونده مداوم PSA در خون است، یعنی اگر در آزمایش های سریالی و در پیگیری های هر سه ماه سطح PSA خون منحنی بالارونده تدریجی داشته باشد تحت عنوان PSA Rizing و با شک قوی به سرطان پروستات، بیمار حتماً باید تحت بررسی بیشتر قرار گیرد.

رنج نرمال free psa چقدر است؟

psa پروتئینی است که از غده پروستات ترشح می شود. psa در خون به صورت آزاد و کل وجود دارد. free psa چیست؟ free psa یعنی به صورت آزاد و بدون ترکیب با پروتئین وجود دارد.

در مواقعی که به سرطان پروستات مشکوک باشیم، علاوه بر psa total، مقدار free psa را نیز اندازه گیری می کنیم. مقدار نرمال آزمایش free psa چقدر است؟ رنج نرمال free psa حدود 0.25 است. هر چقدر این عدد کمتر شود، شانس ابتلا به سرطان پروستات بیشتر است.

تفاوت free psa با total psa چیست؟

PSA ترشح شده از پروستات به دو شکل آزاد و ترکیب با پروتئین در خون جریان دارد. هر چه مقدار PSA کل (TOTAL PSA) بالاتر و سطح PSA آزاد (Free PSA) کمتر باشد، شانس ابتلا به سرطان پروستات بالا می رود.

اگر پی اس ای خون بالاتر از طبیعی و یا حالت صعودی داشته باشد تکلیف بیمار چیست؟

شما باید به دکتر کلیه و مجاری ادراری مراجعه نمایید. دومین قدم معاینه انگشتی پروستات شما توسط پزشک جراح کلیه و مجاری ادرار می باشد که اگر در معاینه انگشتی قوام پروستات سفت و سخت باشد شک به سرطان پروستات را بالا می برد ولی روش قطعی تشخیص سرطان پروستات نیست و حالت کمک کننده دارد.

قطعی ترین روش تشخیص سرطان پروستات چیست؟

در هر بیماری که سطح پی اس ای خون آن بالا باشد یا حالت افزاینده دائم داشته باشد و یا در معاینه مقعدی پروستات سفت شده باشد باید نمونه برداری پروستات انجام شود.

نمونه برداری پروستات به کمک سونوگرافی و از راه مقعد قطعی ترین و دقیق ترین روش تشخیص سرطان پروستات می باشد که در آن به کمک سونوگرافی پروستات را از مقعد مشخص کرده و تعداد 12 قطعه از نقاط مختلف و مشکوک پروستات نمونه برداری جهت فرستادن به آزمایشگاه پاتولوژی گرفته می شود و پس از اعلام جواب آزمایشگاه که حدود یک هفته طول می کشد تکلیف بیمار و پزشک در رابطه با سرطانی بودن و یا نبودن پروستات مشخص می گردد.

در فیلم زیر چگونگی انجام بیوپسی پروستات را با توضیحات دکتر کرمی مشاهده می فرمایید.

در صورت نیاز، جهت اخذ نوبت با شماره تلفن 22642744 تماس بگیرید.

دکتر حسین کرمی متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص درمان آندوسکوپی و لاپاراسکوپی

3.6/5 - (175 امتیاز)

مشاوره پزشکی

در پایان هر مقاله برای راحتی شما عزیزان، نرم افزار پرسش و پاسخ قرار داده شده است تا به راحتی سوالات خود را با ما در میان بگذارید. از طریق این نرم افزار می توانید پرسش ها و مدارک پزشکی خود را ارسال کنید تا در اسرع وقت به آنها پاسخ داده شود.

پروستات

لیست پرسش‌ها (4,920 پرسش)

علی یکشنبه ۲۱ مهر ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 431 مشاهده پرسش
با توجه به نتایج ازمایش سونوگرافی طبق تصاویر ارسالی ایا برای درمان واریکوسل میبایست جراحی انجام داد یا از طریق مصرف دارو درمان میشود ،در صورت درمان با دارو ،چه دارویی باید مصرف کرد
1. دکتر حسین کرمی یکشنبه ۲۱ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  سونو وازمایش اسپرم بفرستید ببینم
مجید یکشنبه ۲۱ مهر ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 494 مشاهده پرسش
با عرض سلام و ادب خدمت جناب دکتر کرمی
تقریبا دو سالی هست اقدام به بارداری کردیم ولی موفق نبودیم ، البته چند ماه پیش با اولین مصرف قرص کلومیفن همسرم باردار شد ولی متاسفانه خارج از رحمی شد
خودمم آزمایش اسپرم با آنالیز کامپیوتری دادم که حداقل نرمال بود و سونو هم دادم که ظاهرا واریکوسل چپ گرید 2 دارم و دردی هم ندارم ( تصاویر پیوست شده )
با توجه به هیستوری موجود
آیا عمل جراحی واریکوسل برای من ضرورت دارد ؟
آیا این حاملگی خارج از رحم میتواند از قرص کلومیفن باشد یا میتواند ارتباطی با موضوع واریکوسل من داشته باشد ؟

با تشکر از شما
1. دکتر حسین کرمی یکشنبه ۲۱ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  بهتر است واریکوسل را عمل کنید۰۲۱۲۲۶۴۲۷۴۴
سامان یکشنبه ۲۱ مهر ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 510 مشاهده پرسش
سلام دکتر جان. من 25 اردیبهشت سال 98 پیش شما به روش میکروسرجری سمت چپ رو عمل واریکوسل کردید. تقریبا یک ماه پیش من سونوگرافی کردم که به من گفتند هنوز هم واریکوسل دارم و در عمل قبلی تمام رگ های وریدی شما اصلاح نشده است و دارای هیدروسل خفیف نیز شده ام. آزمایش اسپرم دادم که قبل از عمل 11 میلیون اسپرم داشتم و بچه دار شدم اما الان به نیم میلیون تقلیل پیدا کرده حال به نظر شما چه مشکلی میتواند باشد؟ و آیا طبیعی است؟ و اگر طبیعی است تا چه مدت دیگر باید برای برگشت اسپرم به مایع منی صبر کرد؟
1. دکتر حسین کرمی جمعه ۱۹ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  بعد از همل سونو هميشه گزارش عود تشتباهي ميكند كه اساسا اشتباه است لياييد معاينه كنم
2. سامان جمعه ۱۹ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  دکتر جان من در شهرستان هستم و حدود ۹۰۰ کیلومتر با تهران فاصله دارم. میخواستم در رابطه با کم شدن مقدار اسپرم پاسخی دریافت کنم که آیا تا چه زمانی باید منتظر برگشت اسپرم بود؟ و آیا اصلا این میزان کاهش اسپرم بعد از عمل طبیعی است؟
3. دکتر حسین کرمی یکشنبه ۲۱ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  بعد از عمل طبیعی است نیاز به عمل مجدد نیست
4. نمایش سایر 2 پاسخ
علی پنجشنبه ۱۸ مهر ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 475 مشاهده پرسش
باسلام و احترام،
بدلیل نامتوازن بودن اندازه بیضه ها به متخصص اورولوژی مراجعه کردم و برای تشخیص و محکم کاری آزمایش اسپرم تجویز کردند.
ممنون می شوم نتیجه آزمایش را مطالع و تجدید نظر فرمایید.
1. دکتر حسین کرمی پنجشنبه ۱۸ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  عالی است
علی پنجشنبه ۱۸ مهر ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 496 مشاهده پرسش
بنده در سال 92 در خدمت سربازی دچار واریکوسل گرید سه شدم و بعد از آزمایش اسپرم تحت عمل جرای توسط دکتر نرگس بیگانه در بیمارستان نیروی دریایی ارتش قرار گرفتم. در حدود یک سال هستش که اقدام به بارداری کردم ولی نتیجه نگرفتم. سه بار رفتم ازمایش اسپرم دادم. آخرین بار سه ماه پیش بود. تعداد اسپرمم 200 میلیون بود . تعداد اسپرم پیش روندم 50 درص و تعداد اسپرم سالمم 80 درصد . دکتر عیسی پور تو ساری منو معاینه کرد. و گفت واریکوسلم دوباره عود کرده ولی با توجه به ازمایش اسپرم . گفت اصلا نیازی به جراحی نیست. میخاستم نظر شما رو در این مورد بپرسم؟😔
1. دکتر حسین کرمی پنجشنبه ۱۸ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  از نظر من نیاز به درمان نیست
حمزه پنجشنبه ۱۸ مهر ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 506 مشاهده پرسش
سلام اقای دکتربااین جواب ازمایش میشه طبیعی بچه دارشدشغل من هم نانوایی هست هواهم خیلی گرم است جزیره روزی 8ساعت سرپاهستم ولی تهویه هم بالای سرم گذاشتم هم زیرپاهام ایا ازنظرشمامشکلی پیش نمی اید روی پوست زیرکیسه بیضه هام رگهای برجسته سبز هم هست هم قبل ازعمل واریکوسل بودهم بعدازعمل همچنان هست 6ماه ازعمل گذشته چندتادکتررفتم میگن کاری به واریکوسل نداره پس چیه هنوزهیچ دکتری نگفته ممنون میشم اگه جواب بدیددستت هم دردنکنه همیشه موفق باشی
1. دکتر حسین کرمی پنجشنبه ۱۸ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  اقدام به باروری کنید اگر بعد از یک سال نشد ۶جلسه ای یو ای کنید
ستاره پنجشنبه ۱۸ مهر ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 474 مشاهده پرسش
با سلام خدمت اقای دکتر کرمی بزرگوار
بنده همسرم طی هفته گذشته دردخیلی شدید زیر شکم پیدا کرده و طی سونو وارریکوسل دو طرفه و گرفتگی عضلات زیر شکمی تشخیص داده شد واریکوسل ایشان ۴ میلی متر درهرطرف بود و ازمایش اسپرموگرافی که انجام شد اصلا خوب نبود نه حرکت نه شکل نه تعداد اسپرمها
من خیلی نگرانشم سه ساله ازدواج کردیم میخواهیم بچه دار شیم با عمل خوب میشه
یه سوال دیگه هم داشتم از خدمت شما
آلت شوهرم هنگام نعوظ به طرف راست کج هست و کاملا از بالای الت گرفتگی داره انگار چیزی اونجا الت رو به سمت بالا و راست میکشه به نظر من کمی باعث کوتاهی الت هم شده میشه لطفا راهنمایی بفرمایید و اینکه هنگام عمل واریکوسل میشه کجی الت رو هم اصلاح کرد ؟ این عمل سختی نیست؟ خیلی نگرانم ممنون از شما
1. دکتر حسین کرمی پنجشنبه ۱۸ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  بله مبتوان02122642744
2. دکتر حسین کرمی پنجشنبه ۱۸ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  02171062350
3. نمایش سایر 1 پاسخ
MA یکشنبه ۲۱ مهر ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 483 مشاهده پرسش
سلام من در بیضه چپم واریکوسل نوع 2 دارم:
1-آیا ورزش بدنسازی باعث پیشرفتش میشه؟
2-پوشیدن شورتهای اسلیپ و شلوار لی چطور؟
1. دکتر حسین کرمی پنجشنبه ۱۸ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  بله مشکلی نیست۲-شوردت گشاد خوب است
2. MA پنجشنبه ۱۸ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  یعنی شورتهای پادار باید پوشید
3. دکتر حسین کرمی جمعه ۱۹ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  نه معمولي
4. MA جمعه ۱۹ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  دکتر من حساس شدم روی این مورد. شورتهای اسلیپ سایز خودم را می پوشم نه خیلی گشاده نه خیلی هم تنگ منظورتون همین است؟
5. دکتر حسین کرمی یکشنبه ۲۱ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  هر طور راحتید
6. نمایش سایر 4 پاسخ
سورنا پنجشنبه ۱۸ مهر ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 432 مشاهده پرسش
سلام و درود
من جوان ۲۲ ساله ای هستم که در ۱۵ سالگی عمل واریکوسل انجام دادم
با توجه با اصابت ضربه ای به پشت بیضه چپم چند روزی هست که دردی خفیف اما گاهی ممتد رو احساس می کنم ...در ابتدای ضربه هم درد زیاد نبود...هیچ علائم کبودی و التهابی هم دیده نشده...اما در ضمن دقتی که کردم‌ احساس می کنم رگ ها و چند توده واریسی قبل از عمل وجود داره...ولی تا اونجایی که ذهنم یاری می کنه به اندازه قبل از عملم نیست...بنظرتون‌ واریکوسلم عود کرده؟!
1. دکتر حسین کرمی پنجشنبه ۱۸ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  سونو کنید بفرستید ببینم
حمزه دوشنبه ۱۵ مهر ۹۸( 6 سال پیش) تعداد بازدید: 380 مشاهده پرسش
سلام اقای دکتر اوایل سال 97 عمل واریکوسل انجام دادم که بعدازسه ماه هیچ جوابی نگرفتم تااینکه رفتم دوباره پیش همون دکتردوباره دارودادکه سه ماه استفاده کردم بعدازگذشت 6 ماه باداروشدتعداداسپرم به 27ملیون خلاصه دیگه دکترنرفتیم به امیداینکه بهتربشه بعدازڱذشت 10برج رفتم ازمایش دادم گفتن خیلی خراب شده رفتم سونودکترگفت واریکوسل عودکرده خلاصه برج 198همین سال رفتم دوباره عمل کردم الان میخواستم بدونم جواب ازمایشم چطوره ممنون میشم
1. حمزه جمعه ۱۲ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
2. دکتر حسین کرمی دوشنبه ۱۵ مهر ۹۸( 6 سال پیش)
  از نظر من مشکلی ندارید
3. نمایش سایر 1 پاسخ

« قبلی 1 ... 165 166 167 168 169 170 171 ... 492 بعدی »

پرسش‌های مرتبط (456 پرسش)

رضا سه شنبه ۱۵ اردیبهشت ۹۴( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 611 مشاهده پرسش
با سلام خدمت دکتر .دکتر من چندروزی تکرر ادرار داشتم .و امرو صبح جای پروستات درد گرفت و کمی ادرار دیر می آمد. پس از سورو گرافی دکتر گفت ک روی پروستات کیست هست به اندازه ۶میلی متر .نظر شما چیست آیا با دارو خوب میشود
1. دکتر حسین کرمی سه شنبه ۱۵ اردیبهشت ۹۴( 1 دهه پیش)
  مهم نیست
یوسف جمعه ۲۶ دی ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 537 مشاهده پرسش
با سلام برای جراحی واریکوسل لاپاراسکوپی را پیشنهاد میکنید یا میکروسرجری؟
چرا؟
1. دکتر حسین کرمی جمعه ۲۶ دی ۹۳( 1 دهه پیش)
  بسته به مهارت جراح است من لاباروسکوپی
احمد دوشنبه ۱۷ شهریور ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 569 مشاهده پرسش
Prostateis slightly prominent in size specialy with attention to patients age measuring about 71×70×39mm demnstrating slightly inhomogenous paranchymal echotextur with no visible solid or cyst s.o.l( possibility of mild inflammatory proccess should be kept in mind highly)prostatic cspsule lntact.prostatic urethra is clear
1. دکتر حسین کرمی دوشنبه ۱۷ شهریور ۹۳( 1 دهه پیش)
  نشانه ادراری؟
علی چهارشنبه ۲۵ تیر ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 1073 مشاهده پرسش
با سلام یکسال است به عفونت پروستات از طریق جنسی مبطلا شدم-در کشت مایع پروستاتم استافیکوک ویریدانس و اپیدرمیس بود که سه ماه پیش متوجه شدم-استافیکوک ویریدانسم به عقلب انتی بیوتیک ها حساس بود و با خوردن دو ماه سیپروفلاکسسین رفامپین رفته-اما اپیدرمیسم در انتی بیوگرام مقاوم بوده و در کشت جدید نیز رشت کرده-تو این یکسال انواع انتی بیوتیک خوردم-الان وزش و درد دارم و دکتر فارینات افلکساسین داده-1-ایا جراهی راهی برای خلاصی از این عفونت هست2-ایا این عفونت کشنده است؟-3 ایا استفاده از انتی بیوتیک تزریقی teicoplanin که تو انتی بیوگرام حساس بود صلاح است؟
1. دکتر حسین کرمی چهارشنبه ۲۵ تیر ۹۳( 1 دهه پیش)
  راهی برای درمان بروستاتیت مزمن وجود ندارد و خطری هم ندارد بیخیالش باش
فاطمه چهارشنبه ۱۰ اردیبهشت ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 740 مشاهده پرسش
با سلام و خسته نباشید
جناب دکتر کرمی
همسرم 56 ساله دارای پروستات با حجم 63 cc میباشد که بعد از مراجعه به پزشک جهت آزمایش PSA نتیجه 4.47 بود که در تاریخ 1ک7 /12 / 92 انجام شد و در تاریخ 93/01/25 مقدار PSA o آن به 7.09 رسید و Free psa 1.43 بود که بعد از این آزمایش دکتر ایشان بیوبسی پروستات از مقعد را تجویز کردند البته دکتر اولی ایشان فرمودند که از سونوگرافی ایشان به نظر میاد ارثی باشه چون پدرشان نیز داشته اندو خوشبختانه سرطانی نبوده است. حالا آقای دکتر می خواستم بپرسم که آیا نیاز به نمونه برداری بیوبسی هست یا خیر ؟ ونیز اینکه ایشان هنگام نزدیکی هیچگونه دفع منی ندارند و کاملا خشک می باشد می خواستم بپرسم که آیا بعد از نمونه برداری ایشان دچار مشکل نخواهند شد مشکلاتی از قبیل عدم توانایی جنسی ، افسردگی یا ایچاد مجدد پروستات ؟ خیلی حیلی نگران سلامت ایشان هستم. و واقعا نمی دانم اقدام به نمونه برداری شود یا خیر .
با تشکر و سپاس
1. دکتر حسین کرمی چهارشنبه ۱۰ اردیبهشت ۹۳( 1 دهه پیش)
  فعلا نیازی به بیوپسی نیست 2- علت عدم انزال داروی پروستات است جهت ویزیت و صحبتهای بیشتر با مطب هماهنگ نمائید 02122642744
امیر یکشنبه ۷ اردیبهشت ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 689 مشاهده پرسش
سلام آقای دکتر
امیر هستم از آبادان قبل از عید هم آمدم مطب شما
مشکل من از وجود یک توده عفونی در زیر بیضه سمت چپم بود که بعد از خوردن آنتی بیوتیکی که شما تجویز کردید برطرف شد
بعد بخاطر دو شاخه شدنه ادرارم در آبادان آزمایش psa دادم که 7 بود که شما گفتید اشتباس که همون موقعه به آزمایشگاه مسعود مراجعه کردم که ازمایش psa من شد 3.54 مشکل اصلی من وجود خون در منی من هست که وقتی برج 12 به شما مراجعه کردم شما گفتیدجای نگرانی نیست و قرص tavanex تجویز کردید ولی مصرف کردم مشکلم حل نشده من خیلی نگرانم آقای دکتر چند ماه که من خون زیاد در آخره منیم در موقع مراقبت میبینم آیا درده پاهای من ربطی به پروستات داره چند درصد احتمال سرطان پروستات رو میدید بعضی وقتها این خون کم میشود ولی اکثرا زیاده با توجه به طولانی شدن خون من نگران بدخیمی باشم اگر مشکلی نیست چرا دو شاخه شدنه ادرارم خوب نمیشود چرا این خون بند نمیاید من 34 سالمه آقای دکتر کرمی میترسم کار از کار بگذره ماهاس درگیره این مرضیم لطفا من رو راهنمایی کنید .
1. دکتر حسین کرمی یکشنبه ۷ اردیبهشت ۹۳( 1 دهه پیش)
  نگران نباش بعد از 2 ماه دوباره ازمایش psa بگیر و نتیجه را به من بفرمائید