تکرر ادرار یکی از مشکلات شایع است که میتواند زندگی روزمره را مختل کند. این عارضه دلایل مختلفی مانند عفونتهای ادراری، دیابت، استرس یا مشکلات کلیوی دارد. خوشبختانه با تشخیص بهموقع و استفاده از روشهای درمانی مناسب، میتوان این مشکل را کنترل و درمان کرد. در این مطلب با روشهای مؤثر درمان تکرر ادرار آشنا میشوید.
بهترین درمان تکرر ادرار در زنان با برخی تغییرات در سبک زندگی ممکن است به کاهش علائم تکرر ادرار کمک کند.

درمان تکرر ادرار در زنان با تغییر سبک زندگی
بعد از یافتن علت اصلی تکرر ادرار توسط روش های مختلف از جمله تشیص طلایی آن با نوار مثانه می توان به کنترل و درمان دفع مکرر ادرار به کمک روش های زیر پرداخت:
کنترل وزن
چاقی و اضافه وزن، به دلیل اعمال فشار مضاعف روی عضلات کف لگن، یکی از عوامل مؤثر در ایجاد مثانه بیش فعال و تکرر ادرار است. بنابراین اولین قدم برای بهبود علائم تکرر ادرار کاهش وزن می باشد.
سیگار کشیدن
مطالعات نشان داده اند که سیگار کشیدن باعث تشدید علائم تکرر ادرار در مردان و زنان می شود.
تمرینات تقویت عضلات کف لگن
تمرینات تقویت عضلات کف لگن یا تمرینات کگل، با هدف تقویت عضلات کنترل کننده ی ادرار انجام می شوند. در این روش، فرد باید عضلاتی را که در زمان ادرار کردن درگیر هستند، منقبض کند، چند ثانیه نگه دارد و سپس رها کند. این تمرینات را می توان در هر زمان و هر مکانی انجام داد، اما توصیه می شود قبل از شروع، مثانه کاملاً تخلیه شود.
تحریک الکتریکی عضلات
پزشک ممکن است به جای تمرینات دستی، از تحریک الکتریکی عضلات کف لگن برای دستیابی به نتایج مشابه استفاده کند.

آموزش مثانه
انقباض مثانه منجر به احساس نیاز به تخلیه ادرار می شود. در افراد مبتلا به تکرر ادرار، این انقباضات زودتر از زمان طبیعی و قبل از پر شدن کامل مثانه اتفاق می افتد. بنابراین، حتی اگر مقدار زیادی ادرار برای خروج وجود نداشته باشد، انقباض زود هنگام مثانه باعث ایجاد احساس فوریت در دفع ادرار می شود.
آموزش مثانه شامل مقاومت در برابر این احساس و به تأخیر انداختن عمل دفع است تا مثانه به نگه داشتن حجم بیشتری از ادرار عادت کند. این فرایند نیاز به زمان و صبر دارد.
در ابتدا، فرد فقط چند دقیقه در برابر نیاز به ادرار مقاومت می کند و به مرور این مدت را افزایش می دهد تا بتواند بین هر بار مراجعه به دستشویی، حداقل یک ساعت یا بیشتر فاصله ایجاد کند. این روش فقط برای افراد مبتلا به تکرر ادرار مناسب است و باید تحت نظر پزشک انجام شود.
درمورد سوالات اورولوژی زنان بخوانید!
محصولات کمکی برای کنترل بی اختیاری ادرار
در صورتی که درمان های ذکر شده مؤثر نباشند، برخی محصولات می توانند به مدیریت علائم کمک کنند:
- پدهای جاذب یا لباس های مخصوص بی اختیاری ادرار
- ادرارگیر های دستی
- سوند برای تخلیهی ادرار
- وسایل کمکی برای جلوگیری از نشت ادرار، مخصوصاً هنگام ورزش
بهترین قرص برای تکرر ادرار زنان
درمان دارویی ممکن است برای برخی افراد مؤثر باشد. پزشک باید نوع دارو را متناسب با شرایط فرد تجویز کرده و به منظور پیشگیری از بروز عوارض جانبی احتمالی، لازم است بیمار به طور منظم تحت نظر باشد.
۱- آنتیموسکارینیکها:
- اکسیبوتینین: قدیمیترین و ارزانترین — اما عوارض بیشتری مثل خشکی دهان و یبوست دارد.
- تولترودین: عوارض کمتر از اکسیبوتینین
- سولیفناسین: انتخابیتر، عوارض کمتر، یکبار در روز
- داریفناسین: کمترین اثر روی مغز — مناسب سالمندان
۲- بتا-۳ آگونیست (جدیدتر و بهتر):
- میرابگرون: بهترین انتخاب برای اکثر زنان — بدون خشکی دهان، بدون یبوست
- ویبگرون: جدیدترین داروی این دسته، با تداخل دارویی کمتر
توصیه پزشکی: اگر پزشک بین دو دسته مخیر باشد، میرابگرون به دلیل عوارض کمتر معمولاً ترجیح داده میشود — بهویژه در زنان بالای ۶۵ سال.
به نقل از: Mayo Clinic – کلینیک مایو — داروهایی که باعث شل شدن مثانه میشوند میتوانند در درمان مثانه بیشفعال مفید باشند. این داروها شامل اکسیبوتینین، تولترودین، داریفناسین، سولیفناسین، تروسپیوم، و فزوترودین هستند. داروی میرابگرون عضله مثانه را برای نگهداشتن ادرار بیشتر شل میکند و میتواند مقدار ادرار در هر بار را افزایش دهد.
۳-تکرر ادرار ناشی از یائسگی
با کاهش استروژن در یائسگی، مخاط مثانه و مجرا نازک و حساستر میشود. بهترین داروها:
- استروژن واژینال موضعی (کرم، قرص، یا حلقه): مؤثرترین گزینه — مستقیم روی بافت هدف عمل میکند، عوارض سیستمیک بسیار کمتری از استروژن خوراکی دارد.
- پرابولن (اسپری بینی): برای زنانی که استروژن واژینال مناسب نیست.
نکته: استروژن موضعی واژینال در مقایسه با استروژن خوراکی بسیار ایمنتر است و حتی زنانی که سابقه سرطان سینه دارند ممکن است بتوانند آن را با مشورت پزشک استفاده کنند.
۴-تکرر ادرار ناشی از عفونت ادراری
داروی اصلی آنتیبیوتیک است — نوع آن با کشت ادرار تعیین میشود. رایجترینها:
- نیتروفورانتوئین: اول خط برای عفونتهای ساده — ۵ روز
- تریمتوپریم-سولفامتوکسازول: در صورت حساسیت باکتری
- فسفومایسین: تکدوز، راحتترین روش مصرف
علاوه بر آنتیبیوتیک، داروهای مسکن مثانه مثل فنازوپیریدین میتوانند سوزش و فوریت را تا شروع اثر آنتیبیوتیک کنترل کنند — اما فقط علامت را برطرف میکنند، نه عفونت را.
۵-تکرر شبانه (نوکتوری)
وقتی تکرر فقط در شب است و علت آن تولید زیاد ادرار شبانه باشد:
- دسموپرسین: نسخه مصنوعی هورمون ضدادراری — تولید ادرار را در شب کاهش میدهد.
- مناسبترین دارو برای تکرر ادرار شبانه ایزوله
- احتیاط: در بیماران قلبی یا کلیوی با دقت تجویز میشود — ممکن است سدیم خون را کاهش دهد.
۶-تکرر ادرار ناشی از بزرگی رحم یا فشار لگنی
اگر علت فشار فیزیکی روی مثانه باشد (فیبروم، افتادگی رحم):
- دارو تأثیر محدودی دارد.
- درمان اصلی: جراحی یا فیزیوتراپی کف لگن
- در موارد افتادگی: پساری (ابزار داخل واژن) میتواند فشار را کاهش دهد.
| حالت | بهترین دارو |
|---|---|
| مثانه بیشفعال | میرابگرون (کمترین عارضه) |
| یائسگی | استروژن واژینال موضعی |
| عفونت | آنتیبیوتیک با کشت ادرار |
| تکرر شبانه | دسموپرسین |
| فشار لگنی | فیزیوتراپی / جراحی |
جراحی مثانه برای درمان تکرر ادرار
اگر سایر روش های درمانی مؤثر نبوده و یا شدت علائم بیمار زیاد باشد، ممکن است جراحی به عنوان یک گزینه ی درمانی در نظر گرفته شود.
در برخی موارد، اصلاح یا ترمیم بخش هایی از سیستم ادراری می تواند علائم را کاهش دهد. انتخاب روش جراحی به عواملی مانند علت اصلی مشکل، جنسیت بیمار و میزان شدت علائم بی اختیاری بستگی دارد.
برخی از روش های جراحی عبارتند از:
- کولپوساسپنشن: بالا کشیدن گردن مثانه برای بهبود عملکرد آن
- جراحی اسلینگ: قرار دادن یک نوار حمایتی در اطراف بخشی از مثانه
- جراحی مش واژینال: استفاده از مش برای تقویت دیواره ی مجرای ادرار
- تزریق مواد حجیم کننده: افزایش ضخامت دیوارهی مجرای ادرار برای کاهش نشت ادرار
- قرار دادن اسفنکتر مصنوعی: یک حلقهی عضلانی که کنترل جریان ادرار را بهبود می بخشد
- تزریق بوتاکس: کاهش فعالیت بیش از حد عضلات مثانه با تزریق سم بوتولینوم
- افزایش حجم مثانه: انجام عمل جراحی برای بزرگ تر کردن مثانه
- ایجاد مسیر جایگزین برای ادرار: هدایت ادرار به خارج از بدن از طریق روش های جراحی
- استفاده از سوند برای کنترل خروجی ادرار
معمولاً پزشکان جراحی را به عنوان آخرین راه حل یا برای موارد خاص توصیه می کنند.
منع: medicalnewstoday

