ختنه روش جراحی برداشتن قسمتی از چین پوستی اضافه سر آلت تناسلی مردانه می باشد. وجود این قسمت از پوست اضافه می تواند باعث تجمع آلودگی ها و میکروب ها در سر آلت تناسلی بشود.
مزایای ختنه چیست؟
شامل پیشگیری از عفونت ادراری و پیشگیری از سرطان نوک آلت تناسلی می باشد. مزایای یاد شده با انجام ختنه در سنین نوزادی ارتباط دارد و علاوه بر موارد فوق ترمیم بهتر و سریع تر محل جراحی شده در دوران نوزادی نیز از مزایای انجام آن در سنین نوزادی است. بنابراین به تعویق انداختن انجام آن به بهانه ضعیف بودن بچه و ترس از جراحی آن در سنین نوزادی امری اشتباه تلقی می شود.
روش های انجام
- با استفاده از حلقه پلاستیکی یک بار مصرف (که بیشتر در سنین نوزادی از این تکنیک استفاده می شود).
- با استفاده از روش جراحی (که در سنین بعد از نوزادی و در بچه های چاق روش ارجح می باشد).
عوارض ختنه چیست؟
به صورت کلی اين عمل یک جراحی کم عارضه است که میزان بروز عوارض آن 3% – 2% بیشتر نمی باشد. شایعترین عوارض احتمالی به دنبال ختنه به ترتیب عبارتند از: خونریزی، عفونت محل ختنه (قابل پیشگیری و قابل درمان با تجویز آنتی بیوتیک مناسب)، برداشته شدن اضافه تر پوست، تنگی نوک مجرا (که به راحتی با معاینه قابل تشخیص و با یک جراحی سرپایی پنج دقیقه ای با یا بدون بی حسی موضعی قابل درمان می باشد). سایر عوراض ناشایعند. باید دانست که با انجام صحیح مراقبت های پس از عمل شانس بروز عوارض کم می شود.
موارد منع انجام ختنه در نوزادی
- وقتی سوراخ نوک مجرا در سطح زیرین آلت تناسلی باشد
- کجی آلت تناسلی
- آلت تناسلی کوچک
- آلت تناسلی پره دار یا برخی اختلالات شکلی دیگر آلت تناسلی
مراقبت های پس از عمل
- آنتی بیوتیک مناسب برای سه روز اول
- چرب کردن نوک آلت تناسلی (پس از شستشو و خشک کردن آن که از روز دوم به بعد قابل انجام است)
- افزایش دفعات تغذیه با شیر مادر در نوزادان جهت رقیق تر شدن ادرار
- تعویض مرتب پوشک بچه در هفته اول پس از ختنه
- مراجعه به پزشک در صورت بروز خونمردگی یا عفونت محل جراحی یا اختلال در ادرار کردن
مراقبت بعد از ختنه با بخیه
در روش جراحی (که معمولاً برای کودکان بزرگتر از دوران نوزادی و کودکان چاق ترجیح داده میشود)، محل ختنه با بخیه ترمیم میشود. مراقبت از این نوع ختنه نکات خاص خود را دارد.
- بخیهها معمولاً از نوع جذبی هستند و خودبهخود طی چند هفته جذب میشوند و نیازی به کشیدن ندارند
- محل بخیه را تمیز و خشک نگه دارید و طبق دستور پزشک پماد آنتیبیوتیک بزنید
- از اصطکاک محل بخیه با لباس یا پوشک جلوگیری کنید
اگر متوجه باز شدن بخیه، خونریزی یا ترشح چرکی از محل آن شدید، حتماً به جراح معالج اطلاع دهید.
شکل طبیعی بعد از ختنه چگونه است؟
یکی از شایعترین نگرانیهای والدین در روزهای اول بعد از ختنه، مشاهدهی تغییرات رنگ و ظاهر در محل زخم است. دانستن اینکه چه چیزی طبیعی است، از اضطراب بیهوده جلوگیری میکند و کمک میکند بدانید چه زمانی واقعاً باید نگران شوید.
مشاهدهی یک لایهی نازک زرد یا سفید روی محل زخم در روزهای دوم تا پنجم، در بیشتر موارد بافت ترمیمی طبیعی است و نشانهی چرک یا عفونت نیست. این لایه بخشی از روند بهبود زخم است و نباید آن را با فشار پاک کرد.
در کنار این لایه، کمی قرمزی خفیف و تورم مختصر در اطراف محل ختنه نیز در روزهای اول طبیعی است و معمولاً طی یک هفته بهتدریج کم میشود. آنچه باید شما را نگران کند، تشدید این علائم است، نه وجود خفیف آنها.
ورم و تورم بعد از ختنه
کمی ورم و تورم در محل ختنه طی روزهای اول کاملاً طبیعی است و بخشی از واکنش بدن به جراحی محسوب میشود. این تورم معمولاً ظرف چند روز تا یک هفته بهتدریج فروکش میکند.
▪️چرب کردن منظم نوک آلت با وازلین یا پماد تجویزشده برای جلوگیری از اصطکاک و چسبیدن به پوشک
▪️تعویض مرتب پوشک و خشک نگه داشتن ناحیه برای کاهش تحریک
▪️پرهیز از پوشاندن ناحیه با پارچههای تنگ یا مرطوب
اگر تورم بهجای کم شدن، روزبهروز بیشتر میشود یا با قرمزی گسترده، چرک و تب همراه است، این دیگر تورم طبیعی نیست و باید سریعاً بررسی شود.
تشخیص عفونت بعد از ختنه
مرز بین روند بهبود طبیعی و عفونت، گاهی برای والدین مشخص نیست. جدول زیر کمک میکند علائم بیخطر را از نشانههایی که نیاز به مراجعهی فوری به پزشک دارند، تشخیص دهید.
علائم طبیعی (نگرانکننده نیست):
▪️قرمزی خفیف اطراف محل زخم در روزهای اول
▪️تورم مختصر که بهتدریج کم میشود
▪️لایه نازک زرد یا سفید روی زخم (بافت ترمیمی)
▪️ترشح بسیار کم و رقیق
علائم خطر (مراجعه فوری):
▪️تورم زیاد و فزاینده محل ختنه
▪️قرمزی گسترده که پخش میشود
▪️ترشح چرکی غلیظ و بدبو
▪️تب، بیقراری شدید یا اختلال در ادرار
در صورت مشاهدهی هر یک از علائم خطر، درمان خانگی را ادامه ندهید و فوراً به جراح معالج یا پزشک مراجعه کنید. عفونت بعد از ختنه با تشخیص بهموقع بهراحتی قابل درمان است.
درمان خانگی عفونت بعد از ختنه
اگر پس از ختنه، محل زخم دچار عفونت خفیف شده باشد، میتوان با چند روش خانگی آن را مدیریت کرد. اما اگر علائم عفونت شدید مانند تورم زیاد، قرمزی گسترده، ترشح چرکی یا تب مشاهده شد، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید.
روشهای خانگی برای کنترل عفونت خفیف بعد از ختنه:
- شستوشوی ملایم با آب و نمک:
روزانه ۲ تا ۳ بار ناحیه را با محلول آب گرم و مقدار کمی نمک شستوشو دهید تا باکتریها کاهش یابند. - استفاده از پماد آنتیبیوتیک (با مشورت پزشک):
پمادهایی مانند جنتامایسین یا تتراسایکلین ممکن است برای کاهش التهاب و جلوگیری از عفونت کمک کنند. - خشک و تمیز نگه داشتن ناحیه:
بعد از شستوشو، ناحیه را کاملاً خشک کنید و از پوشاندن با پارچههای مرطوب یا تنگ خودداری کنید. - استفاده از روغن نارگیل یا وازلین:
این مواد میتوانند به تسریع ترمیم زخم و جلوگیری از اصطکاک کمک کنند. - پوشک را زودبهزود تعویض کنید:
اگر نوزاد پوشک دارد، حتماً در فواصل کوتاه آن را عوض کنید تا ناحیه مرطوب و آلوده نشود.
مصرف آنتی بیوتیک بعد از ختنه
بهترین آنتی بیوتیک برای بعد از ختنه کدام است؟
مقدار کمی از کرم آکوافور، وازلین، پماد آ+د یا آنتی بیوتیک (باسیتراسین یا نئوسپورین) را روی آلت تناسلی یا پوشک بمالید تا از چسبیدن زخم به لباس زیر یا پوشک جلوگیری کنید. استفاده از این پمادها به مدت 5 تا 7 روز بسیار مهم است.
کدام آنتی بیوتیک، عفونت ختنه را درمان می کند؟
رایج ترین آنتی بیوتیک برای درمان عفونت های خفیف، فلوکلوگزاسیلین است که حاوی پنی سیلین می باشد (تحت هیچ شرایطی از داروی تجویز شده برای فرد دیگر استفاده نکنید). علائم عفونت در عرض سه تا پنج روز برطرف می شوند.
چطور ختنه زودتر خوب شود؟
سرعت بهبود محل ختنه تا حد زیادی به مراقبت درست در روزهای اول بستگی دارد. با رعایت چند نکتهی ساده میتوانید روند ترمیم را تسریع کنید و از بروز عوارض جلوگیری نمایید.
پرهیز از دستکاری محل زخم و رعایت دقیق مراقبتهای بهداشتی، مهمترین عامل در بهبود سریع و بدون عارضه است.
سوالات متداول
لایه سفید یا زرد بعد از ختنه طبیعی است یا عفونت؟
در بیشتر موارد، لایه نازک زرد یا سفید روی محل زخم در روزهای دوم تا پنجم بافت ترمیمی طبیعی است و نشانه عفونت نیست. این لایه را با فشار پاک نکنید. اما اگر همراه با ترشح چرکی غلیظ، بوی بد، تورم زیاد یا تب بود، باید توسط پزشک بررسی شود.
چطور بفهمم محل ختنه عفونت کرده است؟
علائم عفونت شامل تورم زیاد و فزاینده، قرمزی گسترده، ترشح چرکی بدبو و تب است. قرمزی خفیف و تورم مختصر در روزهای اول طبیعی است، اما تشدید این علائم نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد.
حلقه ختنه کی میافتد؟
در روش حلقه، حلقه پلاستیکی معمولاً طی ۳ تا ۱۴ روز خودبهخود جدا میشود و میافتد. نباید آن را بهزور بکشید؛ اگر بعد از این مدت نیفتاد، با پزشک مشورت کنید.
تا چند روز بعد از ختنه باید استامینوفن داد؟
مصرف مسکن فقط در صورت بیقراری نوزاد و با تجویز پزشک انجام میشود؛ معمولاً برای روزهای اول کافی است. هرگز خودسرانه و بدون دستور پزشک به نوزاد دارو ندهید.
بهترین پماد بعد از ختنه چیست؟
مقدار کمی کرم آکوافور، وازلین، پماد آ+د یا آنتیبیوتیک (باسیتراسین یا نئوسپورین) به مدت ۵ تا ۷ روز روی محل ختنه یا پوشک مالیده میشود تا از چسبیدن زخم جلوگیری شود. برای درمان عفونت، دارو باید توسط پزشک تجویز شود.
دکتر حسین کرمی متخصص جراحی کلیه، مجاری ادراری تناسلی و فلوشیپ فوق تخصصی درمان آندوسکوپی و لاپاراسکوپی
عضو هیئت علمی و دانشیار دانشگاه شهید بهشتی تهران، عضو انجمن ارولوژی اروپا، امریکا و آسیا
حامددولت
دوشنبه ۲۰ اردیبهشت ۰( 5 سال پیش)
تعداد بازدید: 499
مشاهده پرسش
همیارسیستم