سرطان مثانه یکی از انواع سرطانهای سلولهای پوششی است. این سرطان دومین سرطان شایع دستگاه ادراری-تناسلی است. سن متوسط برای تشخیص کانسر مثانه ۶۵ سالگی است. میزان بروز این بیماری در مردان بیشتر است.
سرطان مثانه در سفیدپوستان بیش از سیاهپوستان مشاهده میشود. در ایران، مردان چهار برابر بیشتر از زنان به این بیماری مبتلا میشوند.
طول عمر سرطان مثانه بدخیم
سرطان مثانه بدخیم طیف گستردهای از پیشآگهی دارد که به مرحله بیماری در زمان تشخیص بستگی دارد. در مراحل اولیه (سرطان محدود به مخاط مثانه)، میزان بقای ۵ ساله بیش از ۹۰٪ است. اما در مراحل پیشرفته که سرطان به عضله مثانه یا اندامهای مجاور گسترش یافته، این میزان به ۵۰٪ تا ۷۰٪ کاهش مییابد. در صورتی که متاستاز دور (گسترش به سایر اندامها مانند کبد، ریه یا استخوان) رخ داده باشد، میزان بقای ۵ ساله به کمتر از ۱۵٪ میرسد و میانگین طول عمر پس از تشخیص در این مرحله معمولاً بین ۱۲ تا ۱۸ ماه است. البته عواملی مانند سن بیمار، وضعیت عمومی سلامت، پاسخ به شیمیدرمانی، و نوع سلول سرطانی تأثیر قابل توجهی بر این آمار دارند و پزشک متخصص اورولوژی یا انکولوژی میتواند پیشآگهی دقیقتری بر اساس شرایط هر بیمار ارائه دهد.
در کل چه مدت می توانید با سرطان مثانه زنده بمانید؟ حدود 75 نفر از هر 100 نفر (حدود 75%) پس از تشخیص به مدت 1 سال یا بیشتر از سرطان خود زنده می مانند. بیش از 50 نفر از هر 100 نفر (بیش از 50٪) پس از تشخیص سرطان به مدت 5 سال یا بیشتر زنده می مانند. حدود 45 نفر از هر 100 نفر (حدود 45٪) پس از تشخیص به مدت 10 سال یا بیشتر از سرطان خود زنده می مانند. در نهایت این را بدانید که همه چیز بسته به پیشرفت بیماری و درمان شما دارد.
علائم سرطان مثانه
شایعترین علامت تومور مثانه وجود خون در ادرار است که ممکن است با چشم دیده نشود، یا فقط با آزمایش ادرار تشخیص داده شود. وجود خون در ادرار در اکثر موارد بدون احساس درد است اما در تعداد کمی از بیماران ممکن است همراه با تکرر ادرار، فوریت ادرار و سوزش ادرار باشد.
وجود حتی یک نوبت خون در ادرار می تواند علامتی از یک بیماری خطرناک باشد. بنابراین آن را جدی گرفته و حتماً به پزشک مراجعه کنید. گاهی بیماران با علائم مربوط به بیماری پیشرفته مانند درد استخوان، درد پهلو، تهوع، استفراغ، ورم پاها و یا بی اشتهایی مراجعه می کنند.
ایا سرطان مثانه درمان قطعی دارد؟
سرطان مثانه در مراحل اولیه میتواند درمان قطعی داشته باشد. در سرطانهای سطحی که هنوز به لایه عضلانی مثانه نفوذ نکردهاند، برداشت تومور از طریق آندوسکوپی (TURBT) همراه با تزریق داروی BCG داخل مثانه در بسیاری از بیماران به بهبودی کامل منجر میشود، هرچند احتمال عود وجود دارد و پیگیری منظم ضروری است.
در مراحل پیشرفتهتر که سرطان به عضله مثانه رسیده، برداشت کامل مثانه (سیستکتومی رادیکال) همراه با شیمیدرمانی در برخی بیماران نتایج خوبی دارد اما دیگر نمیتوان از «درمان قطعی» به معنای واقعی صحبت کرد. در مرحله متاستاتیک، هدف درمان کنترل بیماری و بهبود کیفیت زندگی است نه ریشهکنی کامل. به طور خلاصه، هرچه تشخیص زودتر باشد، شانس درمان قطعی بیشتر است و این موضوع اهمیت غربالگری و مراجعه زودهنگام به پزشک را دوچندان میکند.
سرطان مثانه چگونه تشخیص داده می شود؟
آزمایش سیتولوژی ادرار (بررسی سلول های موجود در ادرار) در این روش با بررسی نمونه ادراری بیمار (معمولاً در سه نوبت) ممکن است بتوان سلولهای سرطانی را مشخص نمود.
روشهای تصویربرداری که عبارتند از:
- سونوگرافی
- IVP
- سی تی اسکن یا ام آر آی: جهت تعیین میزان
- پیشرفت سرطان
- عکس قفسه سینه: جهت ارزیابی دست اندازی به استخوان
- اسکن استخوان: جهت ارزیابی دست اندازی به استخوان
- سیستوسکوپی: روش بررسی و دیدن مثانه به وسیله دستگاه می باشد. با سیستوسکوپی می توان تومورها را در مثانه مشاهده نمود، از آنها نمونه برداری کرد و یا به طور کامل آن ها را تراشیده و خارج نمود.
تراش دادن تومور از طریق مجرای ادرار اولین کاری است که برای تمام سرطانهای مثانه باید انجام شود. تومور تراش داده شده جهت بررسی به آزمایشگاه آسیب شناسی فرستاده می شود. پاسخ آزمایشگاه نوع سرطان و میزان نفوذ آن در جدار مثانه را مشخص می نماید.
روش های درمان سرطان مثانه
در سال 2019 و اوایل2020، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) چند داروی جدید را برای درمان سرطان مثانه در تمام مراحل تأیید کرد و از ارائه درمان های بیشتر در آینده ای نزدیک خبر داد. در ادامه ی مطلب، نمایی کلی از درمان های کنونی سرطان مثانه را مشاهده می کنید. بسته به میزان پیشرفت سرطان درمانهای متفاوتی وجود دارد.
تومورهای سطحی مثانه:
- تراش دادن تومور از طریق مجرا (TUR)
- تزریق مواد داخل مثانه ای پس از TUR که باعث تقویت سیستم ایمنی بدن در مقابل تومور می گردد.
- تراش مجدد تومور در صورت عود
درمان این نوع سرطان مثانه، معمولاً از طریق جراحی با روشی به نام برداشتن تومور مثانه از طریق مجرای ادرار (TURBT) و سپس تزریق های داخل شکمی با دارویی به نام گورین کالمت باسیلوس (BCG) انجام می شود. BCG یک واکسن باکتریایی است که در ابتدا برای ایمن سازی بدن در مقابل توبرکلوزیس استفاده می شد، اما امروزه می تواند واکنش ایمنی وسیعتری در برابر سلول های سرطانی ایجاد کند.
واکسن ب ث ژ برای سرطان مثانه
واکسن ب ث ژ (BCG) که اصالتاً برای پیشگیری از سل ساخته شده، امروزه یکی از مؤثرترین درمانهای موضعی سرطان مثانه سطحی محسوب میشود. در این روش، محلول حاوی باکتری ضعیفشده مستقیماً از طریق کاتتر داخل مثانه تزریق میشود تا سیستم ایمنی بدن را تحریک کند و سلولهای سرطانی باقیمانده پس از عمل آندوسکوپی را از بین ببرد. این درمان معمولاً به صورت یک دوره ۶ هفتهای انجام میشود و در بسیاری از بیماران با دورههای نگهدارنده ادامه مییابد.
مطالعات نشان دادهاند که ب ث ژ به طور قابل توجهی احتمال عود سرطان و پیشرفت آن به مراحل عمیقتر را کاهش میدهد. عوارض جانبی شایع آن شامل سوزش ادرار، تکرر ادرار و خستگی خفیف است که معمولاً موقتی هستند؛ در موارد نادر عفونت سیستمیک رخ میدهد که نیاز به درمان دارد. این درمان برای همه بیماران مناسب نیست و پزشک متخصص بر اساس نوع، درجه و مرحله تومور تصمیم به استفاده از آن میگیرد.
درمان جدید سرطان مثانه
گزینه های درمانی جدید برای سرطان مثانه تهاجمی غیر عضلانی عبارتند از:
-نسخه ی جدیدی از داروی گورین کالمت باسیلوس (BCG) که هنوز در حال توسعه است، VPM1002 نام دارد. آزمایشات بالینی نشان می دهند که این روش درمانی برای بیش از نیمی از کسانی که به درمان با BCG استاندارد پاسخ نداده اند، مؤثر است.
– نوعی ژل میتومایسین به نام UGN101 سازمان غذا و داروی آمریکا، اخیراً برای درمان سرطان مثانه تهاجمی غیر عضلانی درجه پایین، یک طرح با اولویت بازنگری را به این دارو اختصاص داده است. در یک آزمایش بالینی، 59% از بیماران مبتلا به سرطان مجدد، با این دارو به طور کامل درمان شدند و 84% از آنها طی یک سال عود مجدد سرطان را تجربه نکردند.
– نسخه جدیدی از اینترفرون (سیتوکین)، نادوفاراژن فیرادنوت نامیده می شود. درحالیکه، این روزها از اینترفرون زیاد استفاده نمی شود، 53% از بیماران مبتلا به سرطان مثانه درجه پایین، با مصرف نادوفاراژن فیرادنوت به نتایج خوبی دست یافتند اما به درمان با BCG پاسخ ندادند.
در آزمایشات بالینی این دارو، 41% از بیماران طی یک دوره ی 16 ماهه به بهبودی کامل دست یافتند.
در یک کارآزمایی بالینی کوچک برای داروی تنظیم ایمنی دیگری به نام دوروالوماب (یک داروی ضد PD-L1) همراه با داروی اولاپاریب (یک مهارکننده ی PARP1 با نام تجاری لینپارزا)، 50% از بیماران پیش از برداشتن تومور، پاسخ های پاتالوژیکی کاملی را نشان دادند. داروی آتزولیزوماب (تسنتریک) نیز یک داروی ضد PD-L1است که به عنوان یک درمان کمکی برای سرطان مثانه تهاجمی، در بقای بدون بیماری طولانی مدت با شکست مواجه شده است.
درمان سرطان مثانه پیشرفته
سازمان غذا و دارو در دسامبر 2019، داروی انفورتومب ودوتین را برای درمان بیماران مبتلا به سرطان مثانه پیشرفته، که به درمان با شیمی درمانی یا داروهای تنظیم کننده ایمنی پاسخ نداده بودند، تأیید کرد. با این که داروهای آتزولیزوماب و پمبرولیزوماب، قبلاً توسط سازمان غذا و دارو به عنوان درمان خط اول سرطان مثانه متاستاستیک تأیید شده بودند، بعد ها مشخص شد که این دو دارو فقط برای بیمارانی مؤثرند که سرطان های مثبت PD-L1 دارند، بنابراین استفاده از این دارو های ایمنی، به گروه کوچکی از بیماران محدود می شوند.
همچنین در دسامبر 2019، سازمان غذا و دارو، ترکیبی از دو داروی انفورتومب و پمبرولیزوماب را بر اساس میزان پاسخ اولیه 63% از بیماران و کنترل بیماری 90% ، یک طرح درمانی موفق اعلام کرد. این نتایج واقعاً عالی هستند. استفاده از داروی آتزولیزوماب همراه با شیمی درمانی, به عنوان درمان خط اول سرطان نتایج امیدوارکننده ای داشت، اما ترکیبی از دو داروی ایمنی (دوروالوماب و ترملیموماب) در مقایسه با شیمی درمانی به تنهایی، با شکست مواجه شده است.
نحوه پیگیری پس از درمان
ممکن است احتیاج به شیمی درمانی یا اشعه درمانی باشد. به دلیل احتمال زیاد عود سرطان مثانه انجام سیستوسکوپی کنترل ضروری است.
تومور عمقی مثانه
در بیمارانی که سرطان مثانه به لایه های عمقی رسیده است، روش انتخابی درمان برداشتن کامل مثانه می باشد. پس از عمل برای بیمار با استفاده از روده کیسه ای به جای مثانه درست می شود.
دکتر حسین کرمی متخصص جراحی کلیه ، مجاری ادراری تناسلی و فلوشیپ فوق تخصصی درمان آندوسکوپی و لاپاراسکوپی
عضو هیئت علمی و دانشیار دانشگاه شهید بهشتی تهران ، عضو انجمن ارولوژی اروپا ، امریکا و آسیا
بهنام
سه شنبه ۱۳ شهریور ۹۷( 7 سال پیش)
تعداد بازدید: 447
مشاهده پرسش
همیارسیستم