اگر سوالی داری اینجا از ما بپرس

بهترین روش تشخیص واریکوسل از روی نشانه های آن

تصویر دکترحسین کرمی

دکترحسین کرمی

در این مقاله مطالعه می‌کنید:
امروزه واریکوسل به عنوان شایعترین علت ناباروری مردان شناخته شده است. مردان زیادی بعلت واریکوسل به مراکز درمانی مختلف مراجعه می کنند و دنبال تشخیص واریکوسل و درمان آن هستند. در این مقاله به بررسی علائم واریکوسل و روش های تشخیص آن می پردازیم.

چگونه بفهمیم واریکوسل داریم؟

  • درد بیضه
  • پر شدگی رگ های آویزان کننده بیضه
  • احساس کیسه کرم در بالای بیضه
  • بی علامتی کامل می تواند از نشانه های واریکوسل باشد.

بزرگ کردن آلت تناسلی

 

تشخیص واریکوسل در خانه (توسط خود فرد)

بهترین مکان برای معاینه، حمام گرم است (چون گرما باعث شل شدن کیسه بیضه و پایین آمدن بیضه‌ها می‌شود که لمس عروق را آسان‌تر می‌کند).

مراحل معاینه شخصی:

-بایستید: واریکوسل معمولاً در حالت ایستاده خود را نشان می‌دهد و در حالت درازکش ناپدید می‌شود.

-مشاهده کنید: جلوی آینه بایستید. آیا سمت چپ (که واریکوسل در آن شایع‌تر است) توده‌ای شبیه “کیسه پر از کرم” دارد؟ یا رگ‌های آبی‌رنگ برجسته می‌بینید؟

-لمس کنید: به آرامی بالای بیضه را بین انگشت شست و اشاره لمس کنید. اگر رگ‌ها سالم باشند، مثل ماکارونی نپخته (سفت و صاف) هستند. اگر واریکوسل باشد، حسی شبیه به لمس کردن یک مشت کرم خاکی نرم یا ماکارونی پخته شده خواهید داشت.

مانور والسالوا واریکوسل چیست؟

بر اساس کتاب های مرجع ارولوژی، تشخیص واریکوسل به صورت قطعی با معاینه می باشد. این تکنیک کلیدی‌ترین روش برای تشخیص واریکوسل‌های خفیف (گرید ۱) است که در حالت عادی دیده یا لمس نمی‌شوند.

-روش انجام: پزشک از شما می خواهد که در حالی که ایستاده‌اید، نفس عمیقی بکشید، دهان و بینی خود را ببندید و مانند زمانی که می‌خواهید اجابت مزاج کنید (یا بادکنکی را به زور باد کنید)، به شکم خود فشار بیاورید (زور بزنید).

-چه اتفاقی می‌افتد؟: این کار فشار داخل شکم را بالا می‌برد. اگر دریچه‌های لانه کبوتری در سیاهرگ‌های بیضه خراب باشند، این فشار باعث می‌شود خون به سمت پایین (بیضه) پس بزند و رگ‌ها ناگهان متورم و قابل لمس شوند. اگر با زور زدن، بالای بیضه متورم شد، احتمالاً واریکوسل دارید.

علائم واریکوسل

بر اساس یافته های زیر، واریکوسل به سه درجه خفیف، متوسط و شدید تقسیم می شود.

نوع خفیف

زمانی است که در حالت طبیعی رگ سالم است وقتی بیمار بینی را گرفته و فشار می دهد رگ خراب شده برجسته می شود که به این واریکوسل نوع Ι گفته می شود.

نوع متوسط

در معاینه رگ خراب شده کاملاً گشاد و مشخص است و نیاز به فشار شکمی ندارد ولی اگر بیمار بینی خود را گرفته و فشار دهد برجستگی رگ 2 الی 3 برابر می شود که به آن واریکوسل نوع Π می گویند.

نوع شدید

در این حالت برجستگی رگ های بیضه با نگاه کاملاً مشخص و مثل کیسه پر از کرم در بالای بیضه دیده می شود و در معاینه بالای بیضه پر از رگ های گشاد شده می باشد و اگر بیمار بینی خود را گرفته و فشار دهد چند برابر خواهد شدکه به آن واریکسل گرید Ш می گویند. هزینه عمل جراحی واریکوسل بسته به شدت بیماری و یکطرفه یا دو طرفه بودن آن متفاوت است.

سونوگرافی واریکوسل چگونه است؟

سونوگرافی رنگی داپلر تقریبا در تمامی موارد ابتلا به واریکوسل انجام شده و آزمایش تشخیصی انتخابی می باشد. ورید های متسع و پیچ خورده در این سونوگرافی (با مقیاس خاکستری) دیده می شوند. انجام مانور والسالوا می تواند قطر ورید را افزایش دهد. در واریکوسل هایی که بدون علامت و تحت بالینی هستند امکان دارد قطر داخلی ورید اسپرماتیک 2 تا 3 میلی متر باشد.

در مواردی که واریکوسل بسیار کوچک یا تحت بالینی می باشد، نمی توان جهت تشخیص ابتلا به واریکوسل قطر ورید ها را به عنوان معیاری مطمئن در نظر گرفت. این قطر ها تنها جهت مستند سازی و بررسی های پاتولوژی به کار گرفته می شوند. سونوگرافی رنگی داپلر جهت بررسی تغییرات همودینامیکی مرتبط با این بیماری به کار گرفته می شود. در صورتی که قطر ورید کوچک باشد این تغییرات را می توان معیار تشخیص قرار داد.

سونوگرافی واریکوسل

اغلب در هنگام تنفس آرام، ایستادن یا انجام مانور والسالوا بازگشت جریان خون در این ورید ها دیده می شود. در تحلیل طیفی داده ها الگو های مختلفی از جریان خون در این ورید های متسع نشان داده می شود. با این حال، اختصاصی ترین الگوی تشخیصی الگوی جریان خون وریدی است که به بیضه ها رسیده و با افزایش فشار شکمی افزایش می یابد. در یک مطالعه از یک سیستم امتیاز دهی جهت تشخیص واریکوسل استفاده شد.

برای آگاهی از بیماری واریکوسل و صحبت هایی که در مورد درمان واریکوسل با یخ، نخ و از این قبیل موارد در میان مردم شایع شده است بر روی لینک درمان واریکوسل کلیک کنید.

این سیستم به طور کلی یافته های انفرادی ذکر شده را در بر گرفته و به هر کدام از آن ها امتیاز دهی می کند. تصور بر این است که این فرایند نسبت به معاینه فیزیکی نتایج اختصاصی تری ارائه می دهد.سونوگرافی داپلر در بازه زمانی پس از عمل نیز جهت بررسی اثرات درمانی جراحی و پایش بروز مجدد بیماری اهمیت فراوانی دارد.

در اغلب موارد، ترمیم میکروسرجیکال (جراحی میکروسکوپی) واریکوسل انجام می شود. همچنین تحقیقات بیان دارند که سونوگرافی رنگی داپلر در ترسیم آناتومی و نمایش الگو های جریان آناستوموز میکروسرجیکال مفید است. به همین دلیل معمولا جهت تشخیص و پیگیری واریکوسل انجام سونوگرافی رنگی داپلر از کیسه بیضه پیشنهاد می شود.

تشخیص واریکوسل با آزمایش اسپرم

در رابطه با نحوه تشخیص واریکوسل با آزمایش اسپرم باید گفت که اگر پزشک به وجود واریکوسل مشکوک شود، انجام یک آزمایش سونوگرافی را درخواست خواهد داد. در صورتی که فرد با مشکلات باروری مواجه باشد، پزشک جهت بررسی کیفیت اسپرم ها انجام یک آزمایش اسپرم را برای او تجویز می کند.

آزمایش اسپرم به تنهایی نمی‌گوید “شما واریکوسل دارید”، بلکه آسیب‌های ناشی از واریکوسل را نشان می‌دهد. در واقع بسیاری از افراد واریکوسل دارند اما آزمایش اسپرمشان سالم است (که معمولاً نیاز به عمل ندارند). الگوی کلاسیک واریکوسل در آزمایش اسپرم (الگوی استرس):

در اینجا یک راهنمای ساده و کاربردی برای خواندن برگه‌ی آزمایش آورده شده است. اعداد زیر «حداقل‌های طبیعی» هستند؛ یعنی اگر اعداد شما بالاتر از این باشد، وضعیت نرمال است.

۱. تعداد اسپرم: این عدد نشان می‌دهد در هر میلی‌لیتر منی، چند میلیون اسپرم وجود دارد. حد نرمال آن بالای ۱۵ میلیون در هر میلی‌لیتر است.

-تفسیر شدت مشکل:

    • ۱۰ تا ۱۵ میلیون (خفیف): شانس بارداری طبیعی وجود دارد، اما ممکن است زمان‌بر باشد.

    • ۵ تا ۱۰ میلیون (متوسط): احتمال بارداری طبیعی کم است؛ معمولاً کاندیدای IUI (تزریق اسپرم به رحم) هستند.

    • زیر ۵ میلیون (شدید – الیگواسپرمی شدید): وضعیت جدی است. معمولاً نیاز به IVF یا میکرواینجکشن است.

    • صفر (آزواسپرمی): هیچ اسپرمی وجود ندارد (نیاز به نمونه‌برداری از بیضه).

۲. تحرک اسپرم: اسپرم باید شنا کند تا به تخمک برسد. حد نرمال مجموع اسپرم‌های پیش‌رونده باید بالای ۳۲٪ باشد (یا مجموع کل متحرک‌ها بالای ۴۰٪).

این بخش معمولاً به سه دسته تقسیم می‌شود:

-Progressive (پیش‌رونده): اسپرم‌هایی که مستقیم و سریع به جلو حرکت می‌کنند (بهترین نوع).

-Non-Progressive: در جا حرکت می‌کنند یا دور خود می‌چرخند (مفید نیستند).

-Immotile: کاملاً بی‌حرکت

 ۳. شکل اسپرم: این بخش سخت‌گیرانه‌ترین قسمت آزمایش است و اغلب باعث نگرانی بی‌مورد می‌شود. در این فاکتور، شکل سر و دم اسپرم بررسی می‌شود. حد نرمال آن بالای ۴٪ (بله، فقط ۴ درصد!) است.

-تفسیر: اگر در آزمایش شما نوشته شده ۹۵٪ اسپرم‌ها غیرطبیعی (Abnormal) هستند، نترسید! اگر فقط ۵٪ یا ۴٪ نرمال باشند، شما در محدوده سلامت هستید.

-وضعیت جدی: اگر شکل نرمال زیر ۲٪ یا ۱٪ باشد، نفوذ اسپرم به تخمک به صورت طبیعی بسیار دشوار است (عارضه: تراتواسپرمی).

۴. سایر فاکتورهای مهم (علائم خطر)

-Volume (حجم منی): باید بین ۱.۵ تا ۵ میلی‌لیتر باشد. حجم خیلی کم (زیر ۱) ممکن است نشانه انسداد یا انزال بازگشتی باشد.

-WBC (گلبول سفید): باید کمتر از ۱ میلیون باشد. اگر بیشتر باشد (Pyospermia)، نشانه عفونت است که می‌تواند موقتاً باعث ناباروری شود و با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود.

-Liquefaction (زمان روان شدن): منی باید ظرف ۱۵ تا ۳۰ دقیقه آبکی شود. اگر بیشتر از ۶۰ دقیقه طول بکشد، اسپرم‌ها نمی‌توانند آزاد شوند.

جدول جمع‌بندی: وضعیت شما چقدر جدی است؟

پارامتروضعیت نرمال (سبز)وضعیت هشدار (زرد)وضعیت جدی (قرمز)
تعداد> ۱۵ میلیون۱۰ تا ۱۵ میلیون< ۵ میلیون
تحرک پیش‌رونده> ۳۲٪۲۰٪ تا ۳۲٪< ۱۰٪
شکل نرمال> ۴٪۲٪ تا ۳٪

< ۱٪

یک اصطلاح مهم پزشکی: سندروم OAT

اگر در آزمایش شما هر سه مورد (تعداد، تحرک و شکل) پایین باشد، به آن OAT (Oligo-Astheno-Teratozoospermia) می‌گویند. این شایع‌ترین الگویی است که در واریکوسل‌های شدید دیده می‌شود و معمولاً قوی‌ترین دلیل برای انجام جراحی واریکوسل است.

جدول درجات (گرید) واریکوسل برای تشخیص

گرید (درجه)نحوه تشخیص
گرید ۱ (خفیف)فقط با مانور والسالوا (زور زدن) قابل لمس است.
گرید ۲ (متوسط)بدون زور زدن و در حالت ایستاده قابل لمس است، اما دیده نمی‌شود.
گرید ۳ (شدید)بدون لمس کردن و از فاصله دور، مثل یک کیسه پر از کرم روی بیضه دیده می‌شود.

اپیدیدیم را با واریکوسل اشتباه نگیرید!

بسیاری از افراد در معاینه خانگی دچار ترس می‌شوند چون یک لوله نرم را پشت بیضه حس می‌کنند.

-اپیدیدیم (طبیعی): یک لوله نرم و طنابی‌شکل است که به پشت بیضه چسبیده و کاملاً طبیعی است (محل بلوغ اسپرم).

-واریکوسل (غیرطبیعی): شبکه‌ای از رگ‌های کلاف‌شده است که معمولاً بالای بیضه قرار دارد و حجمش بیشتر از یک لوله ساده است.

چه زمانی معاینه خانگی نگران‌کننده است؟

اگر در معاینه با موارد زیر روبرو شدید، حتماً نیاز به سونوگرافی دارید:

-اختلاف سایز محسوس: اگر بیضه سمت چپ (که واریکوسل دارد) به وضوح کوچک‌تر و نرم‌تر از سمت راست شده باشد (نشانه تحلیل رفتن بیضه).

-توده سفت و بدون درد: اگر روی خودِ بدنه بیضه یک دکمه سفت یا سنگریزه حس کردید که با فشار دادن درد نمی‌گیرد (این می‌تواند خطرناک باشد و ربطی به واریکوسل ندارد).

-درد با لمس: اگر با لمس آرام رگ‌های بالای بیضه، درد تیزی حس کردید.

3.6/5 - (66 امتیاز)

مشاوره پزشکی

در پایان هر مقاله برای راحتی شما عزیزان، نرم افزار پرسش و پاسخ قرار داده شده است تا به راحتی سوالات خود را با ما در میان بگذارید. از طریق این نرم افزار می توانید پرسش ها و مدارک پزشکی خود را ارسال کنید تا در اسرع وقت به آنها پاسخ داده شود.

  • تصویر کاربر یوسف جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 464 مشاهده پرسش
    با سلام
    اینکه در مطب شما دکتر عزیز رادولوژی انجام میشود خواستم بدونم خود شخص شما انجام میدید؟یا شخص دیگری؟
    اگه شخص دیگری انجام میدهد اون شخص زنه یا مرد؟
    با تشکر فراوان
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      انجام نمیشود
  • تصویر کاربر رضا جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 523 مشاهده پرسش
    درود خسته نباشید
    بنده حدودا از 10 روز قبل متوجه شدم که سه قسمت از پوست آلت تناسلیم بدون هیچگونه برجستگی یا زبری متمایل به رنگ سفید شده
    به صورتی که این سه نقطه دایره ای و تقریبا سفید رنگ هستن
    مثل قارچ هایی که روی صورت به وجود میان
    بعضی اوقات هم کاملا ناپدید میشن
    مخصوصا با شست و شو
    گاهی هم شست و شو اثری نداره
    ممنون میشم نظرتون رو بدونم

    ایندفعه چندتا عکس گرفتم و قرار دادم
    ابته از دیروز یا پری روز هم جای اون جوش ها زیر کلاهک از بین رفته هم این سفیدی ها دیده نمیشه
    و یک چیزی رو متوجه شدم که وقتی اون قسمت تحریک میشه سفیدی ها بوجود میاد :(
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      دکتر پوست مراجعه نمایید
  • تصویر کاربر نیدی جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 624 مشاهده پرسش
    با سلام خدمت شما
    آقای دکتر بنده قبلا مبتلا به خود ارضایی بوده ام و میخواهم بدانم چه غذا یا میوه هایی یا موادی برای سفت شدن و به اصطلاح پرشدن کمر مفید هستند؟؟؟
    با سپاس فراوان
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      بهترین درمان ترک است
  • تصویر کاربر سامان جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 464 مشاهده پرسش
    با عرض سلام خدمت شما. من به نمایندگی از دانشجویان اتاق عمل تشکر ویژه ای دارم . فیلم های جراحی شما کمک شایانی به ما کرد تا بتوانیم بیشتر با عمل های اورولوژی آشنا شویم. امیدواریم همچنان پاینده و موفق باشید.
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      تشکر و سپاس
  • تصویر کاربر بهار جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 718 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر
    من برای گرفتن نوار مثانه و وقت ویزیت با شما قصد مراجعه به بیمارستان بقیه الله رو داشتم ولی با بررسی اسامی دکترین بیمارستان بقیه الله و نبودن اسمتون در لیست گویا اون بیمارستان دیگه نیستید ممنون می شم اگر بفرمایید که در کدام بیمارستان ها مشغول هستید.
    با تشکر از توجهتون
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      نوار دقیق فقط مطب 02122642744
  • تصویر کاربر داوود جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 517 مشاهده پرسش
    سلام من یه چند وقتی هستش که یه لکه تقریبا مایل به سیاه روی آلتم ایجاد شده، انگار بافت پوست در این قسمت تغییر کرده و دور این لکه پوسته سفید رنگ داره، بدون هیچ درد یا خارشی . لطفا بفرمایید که چی می تونه باشه ؟
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      دکتر پوست بروید
  • تصویر کاربر مهدی جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 4710 مشاهده پرسش
    با سلام
    مدتی است که پوست سر الت تناسلی من مانند اگزما خشکی می زند البته خیلی کم و در هنگام نعوظ سوراخ مجرای ادراری ام کمی گشاد تر می شود دلیلش چیست
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      حساسیت است دکتر بروید
  • تصویر کاربر علی جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 479 مشاهده پرسش
    با عرض سلام
    3-4 لکه قرمز کوچک بر روی آلتم هست که از کاندوم تاخیری استفاده کردم.
    میخواستم بدونم حساسیت هست یا چیز دیگر؟
    با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۹ آبان ۹۳( 1 دهه پیش)
      عکسش را بفرستید
  • تصویر کاربر شهرام سه شنبه ۲۹ مهر ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 497 مشاهده پرسش
    با عرض سلام . من پسری 24 ساله هستم. مدتیست که به خودارضایی عادت کرده ام و گاهی به 3-4 روز پشت سر هم در هفته هم میرسید. هفته ی گذشته دردی (درد خفیف) در زیر شکم سمت چپ و بالای کشاله ران احساس کردم. 2 روز پیش دچار تکرر ادرار شدم که بر اثر آن درد در قسمت مثانه احساس کردم. آزمایش ادرار و رادیولوژی انجام دادم و مشکلی پیدا نشد و همه چیز نرمال بود. ولی درد در زیر شکم همچنان هست و شدت آن کمی بیشتر شده ولی این درد به طور دایم نیست و در طول روز چند باری احساس میشه. گاهی اوقات احساس میکنم این درد از بیضه هست که به زیر شکم زده . من رو خیلی نگران کرده است. آیا ناشی از خودارضایی هست این مشکل؟ ایا ممکنه دچار عفونت شده باشم؟ ممنون میشم اگر من رو راهنمایی بفرمایید
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی سه شنبه ۲۹ مهر ۹۳( 1 دهه پیش)
      حتما ترکش بکنید
    2. تصویر کاربر شهرام سه شنبه ۲۹ مهر ۹۳( 1 دهه پیش)
      ممنونم آقای دکتر. الان یک هفته هست که ترک کرده ام ولی هنوز درد وجود داره؟ راهی هست که این درد برطرف بشه؟ سپاسگذارم
    3. نمایش سایر 1 پاسخ
  • تصویر کاربر حبیب سه شنبه ۲۹ مهر ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 486 مشاهده پرسش
    سلام خدمت آقا ی دکتر من تناسلم..خوب بود از قرص های اساس دی اف یک چند باری استفاده کردم بعد از چند روزی هر موقع نزدیکی می کردم درد شدیدی می گرفت بعد از چند روزی کج شد از اون روز به بعد هر موقع نزدیکی می کنم اولش درد زیادی دارم بعد از مدتی دردش کمتر می شه ضمناً وزن من بلا هستش باتشکر از آقای دکتر
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی سه شنبه ۲۹ مهر ۹۳( 1 دهه پیش)
      شروع پیرونی است
درحال دریافت اطلاعات
  • تصویر کاربر ملکی دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 587 مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشید
    جناب دکتر بنده واریکوسل 3 چپ و 1 راست دارم و چند وقتی هست رگ های شکم از بالای ناف تا بخشی از آلت تناسلی حس درد و سفت شدن ، گشادی و تیر کشیدن شدید دارد و رگ آلت حس گز گز دارد و همینطور رگهای زیر شکم بالای پاها تیر میکشد آیا ربطی به واریکوسل دارد یا خیر ؟

    اگر ندارد نیازی میبینید به چه متخصصی مراجعه کنم و چه کسی ؟
    با نهایت سپاس و احترام .
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۳( 1 دهه پیش)
      باید معاینه کنم 02122642744
  • تصویر کاربر بابک یکشنبه ۱۷ فروردین ۹۳( 1 دهه پیش) تعداد بازدید: 690 مشاهده پرسش
    با سلام و تبریک سال نو
    بنده از گیلان و شهر تالش مزاحمتون میشم و 36 سال دارم و از تاریخ 93/1/4 دچار خون شاشی شدم و هنوز ادامه دارد و هیچگونه دردی هم ندارم فقط درد خیلی خیلی خفیف تو کمرم احساس میکنم و رنگ آن صورتی و یا قهوه ای است . سابقه کلیه درد یا سنگ کلیه هم ندارم . چون متخصص ها تو مسافرت نوروزی هستند نزد پزشک عمومی رفتم ، ازمایش و سنوگرافی هم گرفتم ولی چیزی نشون نداد ولی یک روز قبل از خون شاشی کمردرد داشتم البته خیلی شدید نبود . پزشک عمومی گفت شاید سنگ ریزه دفع شده . طلفاً در زمینه مرا راهنمایی فرمائید . با سپاس بتاریخ 6/1/93
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی یکشنبه ۱۷ فروردین ۹۳( 1 دهه پیش)
      اگر تکرار شد اطلاع دهید
درحال دریافت اطلاعات

مطالب بیشتری بخوانید

روزای هفته

ساعت مطب

شنبه (مطب نیکان)

14:00 - 19:00

دوشنبه

تعطیل است

سه شنبه (مطب نیکان)

13:00 - 19:00

جستجو

حالب

+54 مطلب