هر آنچه که باید درباره سنگ کلیه بدانیم

درد سنگ کلیه در کنار درد زایمان و دندان درد یکی از شاه دردهای علم پزشکی است. از مشخصات درد سنگ کلیه این است که ناگهانی بوده با تهوع و استفراغ همراه است.

سنگ کلیه به‌ خصوص در کشور ما یکی از بیماری‌های شایع کلینیک ارولوژی محسوب می‌شود و موادی که از آن با عنوان سنگ کلیه یاد می‌شود واقعاَ سنگ هستند، درباره این مشکل بسیار شایع و بی‌نهایت دردناک پای صحبت‌های دکتر حسین کرمی نشستیم. وی جراح و متخصص بیماری‌های کلیوی و فوق تخصص اندویورولوژی(درمان اندوسکوپی بیماریهای کلیه) و دانشیار دانشکده پزشکی دانشگاه شهید بهشتی است…

کیست ساده کلیه

آقای دکتر می‌گویند درد سنگ کلیه یکی از شاه‌ دردهای علم پزشکی است؟

بله. درد سنگ کلیه در کنار درد زایمان و دندان درد یکی از شاه دردهای علم پزشکی است. از مشخصات درد سنگ کلیه این است که ناگهانی بوده با تهوع و استفراغ همراه است و حالت موجی دارد یعنی درد اصطلاحا می‌گیرد و ول می‌کند. بیمار به‌شدت بی‌قرار می‌شود و به‌دنبال راهی برای کاهش درد می‌گردد.

یعنی اگر کسی سنگ کلیه داشته باشد الزاما درد هم دارد؟

نه، ممکن است سنگ در کلیه یا سایر بخش‌های سیستم ادراری بیمار گیر کرده باشد و کلیه را از کار انداخته یا به آن صدمه رسانده باشد و کوچکترین علامتی هم نداشته باشد. از طرفی امکان دارد سنگ‌ریزه کوچکی از جای خود حرکت کرده و شدیدترین دردها را در پهلوی بیمار ایجاد کند یا اینکه ممکن است فردی به‌طور اتفاقی آزمایش بدهد یا سونوگرافی انجام دهد و متوجه سنگ بزرگ شاخ گوزنی در کلیه خود بشود بدون اینکه کوچکترین علامتی داشته باشد.یکی از نمونه‌های سنگ، تشکیل سنگ در مثانه است که می‌تواند باعث احتباس و قطع ناگهانی ادرار شود. این حالت هم بدون علامت قبلی و به‌طور ناگهانی اتفاق می‌افتد.

سنگ کلیه و سوالات شایع‌ آن

اصلاً به چه دلیلی سنگ کلیه ایجاد می‌شود؟

دلایل مختلفی وجود دارد. در برخی موارد علت ایجاد سنگ نامعلوم است. اما یک علت ایجاد آن ارث است. در کسانی که پدر یا مادرشان کلیه سنگ‌ساز داشته‌اند احتمال بروز سنگ بالاتر است. در کلیه این افراد کلسیم بیشتری دفع می‌شود یا اینکه موادی به نام مهارکننده در ادرار این افراد وجود ندارد که می‌تواند باعث ایجاد سنگ شود.

برخی بیماری‌های ارثی خاص هم می‌تواند باعث تسریع سنگ‌سازی‌ شود. بیماری‌های مادرزادی و انسداد در سیستم کلیوی و مجاری ادرار هم می‌تواند باعث تشکیل سنگ شود چون ادرار در ناحیه انسداد جمع وته نشین شده و دفع نمی‌شود. همین ته‌نشین‌شدن می‌تواند باعث تسریع سنگ‌سازی‌ شود. علت دیگر شغل است. در کشورهای صنعتی افرادی که پشت میزنشین هستند و شغلشان با تحرک کمی همراه است بیشتر در معرض سنگ کلیه هستند.
رژیم و عادات غذایی هم در ایجاد سنگ کلیه نقش دارد. برخی از افراد پروتئین زیادی مصرف می‌کنند. منظور مصرف زیاد از حد موادی مثل گوشت قرمز، لبنیات، خامه و کله‌پاچه است. در عین حال مصرف زیاد نمک هم مزید بر علت می‌شود. پروتئین و قند و نمک زیاد در کنار مصرف کم آب باعث تسریع سنگ‌سازی‌ می‌شود. یکی دیگر از علت‌های تشکیل سنگ وجود عفونت‌های ادراری مکرر است. وجود برخی از باکتری‌های عفونت‌زا می‌تواند باعث تشدید سنگ‌سازی‌ شود.

آقای دکتر وضعیت آب و هوا در تشکیل سنگ کلیه نقش دارد؟

ـ بله، مناطق جغرافیایی هم در تشکیل سنگ نقش دارد. سنگ کلیه در ساکنین مناطق گرم و مرطوب بیشتر تشکیل می‌شود مثلاً در شمال ایران.

سونوگرافی کلیه

با توجه به اینکه گفتید ممکن است سنگ کلیه اصلاً علامت نداشته باشد بیمار از کجا باید متوجه چنین مشکلی شود؟

اگر بیمار دردی مشابه آنچه گفتیم داشته باشد احتمال اینکه سنگ کلیه داشته باشد زیاد است. اما جدا از این توصیه می‌کنیم هر فردی حتی اگر هیچ‌گونه علامت و مشکل کلیوی نداشته باشد باید دو بار در سال از نظر وضعیت کلیه و مجاری ادرار معاینه و آزمایش شود. انجام یک سونوگرافی و آزمایش ادرار ساده در بسیاری از مواقع باعث تشخیص سریع بیماری می‌شود.

درباره انواع سنگ‌های کلیه و روش‌های درمانی آنها توضیح دهید.

ببینید سنگ‌های با قطر کمتر از ۴ میلیمتر در ۹۰ درصد موارد اصلا نیازی به درمان ندارد و خودبه‌خود دفع می‌شود. با مصرف مایعات، تحرک و فعالیت بدنی و یکسری از داروها سنگ دفع می‌شود و چون کوچک هستند هنگام دفع، درد خاصی ایجاد نمی‌کند. سنگ‌های بین ۶-۴ میلیمتر تا ۷۰ درصد خودبه‌خود دفع می‌شود.

در نتیجه اگر سنگ تشخیص داده شود و اندازه‌اش کمتر از ۶ میلیمتر باشد ۴هفته زمان درنظر می‌گیریم تا دفع شود. در این مدت بیمار مایعات فراوان همراه با دارو مصرف کرده و فعالیت بدنی‌اش را افزایش می‌دهد تا سنگ دفع شود. اما اگر سنگ بالای ۶‌میلیمتر بود باید درمان دیگری را در نظر بگیریم. در درجه اول اگر علت زمینه‌ای مانند انسداد یا عفونت ادراری وجود داشته باشد سعی می‌کنیم آن را برطرف نماییم. سپس در مرحله درمان سنگ اگر اندازه سنگ کلیه بین ۶تا۱۵ میلی متر باشد با سنگ‌شکنی برون اندامی در عرض ۳جلسه خرد می‌شود. بیمار به‌صورت سرپایی و بدون گرفتن بی‌هوشی و بدون بستری شدن، زیر دستگاه سنگ شکن می‌خوابد و امواج اولتراسونیک که روی سنگ متمرکز شده آن‌را خرد می‌کند.

آقای دکتر بسیاری از بیماران از روش‌های جراحی برای خارج کردن سنگ وحشت دارند. واقعاً چند درصد از بیماران مبتلا به سنگ کلیه باید تحت عمل جراحی قرار بگیرند؟

امروزه خوشبختانه بیشتر از ۹۵ درصد از سنگ‌های سیستم ادراری نیاز به جراحی باز ندارد. درگذشته برای خارج کردن این سنگ‌ها از جراحی باز با برش‌های یک وجبی در شکم یا پهلوی بیمار استفاده می‌کردند. در نتیجه همین شکاف جراحی باعث زمینگیر شدن بیمار و درد بیشتر می‌شد و جای ۱۵-۱۰ بخیه روی شکم بیمار اصلاً وضعیت جالبی نداشت ولی خوشبختانه در حال حاضر ما روش‌هایی کاملاً محافظه‌کارانه برای درمان سنگ‌های کلیه در اختیار داریم که درد و ناراحتی بیمار در آنها بسیار بسیار اندک بوده و قابل مقایسه با روش‌های قدیمی جراحی باز نیست.

این روش‌ها ی جدید دقیقا چیست؟

ببینید، اگر سنگی در کلیه باشد که بزرگ بوده یا پس از ۳جلسه به روش سنگ شکنی اولیه برون اندامی جواب ندهد با روش غیرتهاجمی سنگ‌شکنی درون اندامی و بدون شکاف جراحی، آن را درمان می‌کنیم. از طریق پوست سوزنی وارد کلیه می‌شود بدون اینکه شکافی روی پوست و عضلات بدهیم. سپس یک دوربین وارد کلیه شده و سنگ با دید مستقیم کاملاً خرد و از همان طریق خارج می‌شود و فقط یک بخیه روی پوست قرار می‌گیرد.

در واقع به‌جای یک شکاف یک وجبی فقط یک سوراخ کوچک ایجاد می‌شود و بیمار به‌جای ۱۵ بخیه فقط یک بخیه می‌خورد. اگر سنگ‌های بزرگ به این روش هم جواب ندهند می‌توان با لاپاراسکوپی سنگ را خارج کرد که این روش هم بدون برش جراحی وسیع و فقط با یک برش بسیار کوچک انجام شده و حداقل درد و ناراحتی را برای بیمار به همراه دارد.

فکر می‌کنم این روش‌های درمانی غیرتهاجمی در بیمارانی که کلیه سنگ‌ساز دارند اهمیت بیشتری داشته باشد؟

دقیقاً. این درمان‌ها وقتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند که بدانیم. کلیه برخی از بیماران سنگ‌ساز است و شاید لازم باشد چندین بار تحت درمان قرار بگیرند. حالا تصور کنید اگر بخواهیم با روش‌های قدیمی پنج شش بار شکم بیمار را با برش‌های وسیع یک وجبی باز کنیم که دیگر تاب و توانی برای بیمار باقی نمی‌ماند و دائماً باید بستری باشد.

آقای دکتر برای اینکه دچار سنگ کلیه نشویم شما چه مواردی را توصیه می‌کنید؟

برای جلوگیری از سنگ کلیه در وهله اول بررسی‌های منظم سیستم ادراری را توصیه می‌کنم. هر کسی حتی اگر کلیه‌هایش کاملاً سالم باشد باید هر ۶ ماه یک سونوگرافی و آزمایش ادرار انجام دهد. نکته دوم اینکه مصرف فراوان مایعات به‌خصوص برای بیماران سنگ‌ساز واجب است. بیماران سنگ‌ساز باید طی شبانه روز ۲ تا ۳ لیتر مایعات مصرف کنند یعنی هر ۵/۱ تا ۲ ساعت یک لیوان آب بخورند و رنگ ادرارشان باید همیشه نزدیک به رنگ آب باشد. نکته سوم کم مصرف کردن نمک است.

نمک‌زدن زیاد به غذا باعث رسوب املاح و تشدید سنگ‌سازی‌ می‌شود. توصیه بعدی تعدیل رژیم غذایی‌است. در گذشته به افرادی که کلیه سنگ‌ساز داشتند می‌گفتند گوشت نخور، نمک نخور، لبنیات نخور، شکلات نخور، تخم مرغ نخور، نوشابه نخور و…

خوب بیمار می‌گفت پس چی بخورم؟! شما فرض کنید یک بیمار جوان که کلیه‌اش سنگ‌ساز است نمی‌تواند چنین رژیم غذایی وحشتناکی را اجرا کند. امروزه توصیه ما تعدیل رژیم غذایی‌است. ما نمی‌گوییم هیچ‌چیز نخور، بلکه می‌گوییم همه چیز بخور ولی در حد اعتدال. مثلاً گوشت و لبنیات یک وعده در روز مصرف شود. البته تمام اینها به شرطی است که بیمار مایعات فراوان مصرف کند. مصرف مایعات اصلی‌ترین کلید سلامت کلیه‌ها است.

نوشیدن آب برای پیشگیری از عفونت کلیه

رای تامین سلامت کلیه‌ها، یک فرد عادی و سالم باید چقدر در طول روز آب بخورد؟

افراد عادی که کلیه‌های سالمی دارند، در ۲۴ ساعت باید دست کم ۲ لیتر آب مصرف کنند. به عبارت ساده‌تر باید هر سه ساعت یک لیوان آب مصرف شود. این مقدار در ماه‌های گرم سال افزایش می‌یابد و باید حدود ۳ لیتر در روز باشد. افرادی که کلیه سنگ‌ساز دارند باید بیشتر از افراد عادی مایعات، مصرف کنند. بهترین مایعات آب آشامیدنی سالم و تصفیه شده است. در کنار آب، چای کمرنگ و ماء‌الشعیر هم مایعات مفیدی هستند ولی هرگز جای آب را نمی‌گیرند.

در ماه‌های سرد سال بسیاری از مردم از نوشیدن آب به مقدار کافی غافل می‌شوند. چطور متوجه شویم که مقدار آبی که مصرف کرده‌ایم کافی بوده یا نه؟

مهم‌ترین معیار، رنگ ادرار است. اگر مایعات به حد کافی مصرف شده باشد ادرار باید صاف، به رنگ زرد روشن و شفاف باشد. ادرار نباید غلیظ و پررنگ باشد. اگر ادرار غلیظ و رنگ آن تیره باشد بدین معناست که فرد مایعات کافی مصرف نکرده است. رنگ ادرار غلیظ و پررنگ به‌مدت طولانی می‌تواند به کلیه صدمه زده و زمینه را برای عفونت‌های ادراری یا تشکیل سنگ فراهم کند.

 

 دکتر حسین کرمی متخصص جراحی کلیه ، مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص درمان آندوسکوپی و لاپاراسکوپی 

.

هر آنچه که باید درباره سنگ کلیه بدانیم
4.5 (90%) 16 رای

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر سمیه شنبه ۱۷ آذر ۹۷( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام جناب آقای دکتر کرمی من خانم باردار 22 هفته اولین حاملگی هستم با سنگ کلیه 7 میلی متری در حالب که درد بیشتری دارم و غیرقابل تحمل که 3 روز با این درد دارم تحمل میکنم و دوبار هم مورفین و 3 بارهم شیاف دیکلوفناک 50 مصرف کردم و استرس زیادی بابت این مسکن ها دارم و دکتر ها هم گفتن باید تحمل کنم تا آخر بارداری تا سنگ دفع بشه و نگران سلامتی بچه و خودم هستم لطفا کمکم کنید من باید چیکار کنم
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی شنبه ۱۷ آذر ۹۷( 1 هفته پیش)
  • تصویر کاربر فرزانه چهارشنبه ۱۴ آذر ۹۷( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    باسلام چند روز پیش از پسر 5 ساله ام چکاپ کامل گرفتم متوجه شدم مقداری خون در آزمایش ادرار دیدهدشده باتشخیص پزشک سونو گرفته شد در سونو همه چیز نرما بود به جز سنگ 5و 5میلی متری در کالیس میانی کلیه راست وجود داشت الان دکتر یه محلول دست ساز بهش داده که سنگ حل شود خواستم نظر شما رو هم بپرسم آیا با محلول حل میشد یا باید سنگ شکن شود باتشکر
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی چهارشنبه ۱۴ آذر ۹۷( 1 هفته پیش)
      همان دارو مصرف شود
  • تصویر کاربر مجتبی چهارشنبه ۱۴ آذر ۹۷( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید. من بعد از سونوگرافی مشخص شد که کلیه سمت راست 116 میل وسمت چپ 105میل سنگ دارد،،آیا باید حتما عمل شود،راهنمایی کنید چکار کنم،لطفا
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی چهارشنبه ۱۴ آذر ۹۷( 1 هفته پیش)
      اسن سنگ كليه وا ميخواباند بايد بياييد سريع عمل اندوسكوپي٠٢١٢٢٦٤٢٧٤٤
    2. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی چهارشنبه ۱۴ آذر ۹۷( 1 هفته پیش)
      فيلم عمل اندوسكوپي سنگ من را بلينيد٠٢١٢٢٦٤٢٧٤٤
    3. نمایش سایر 1 پاسخ
  • تصویر کاربر عسل سه شنبه ۱ آبان ۹۷( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام اقاي دكتر
    در سونوگرافي بنده بك سنك ٨ ميلي متري در كاليس تحتاني رويت شده با توجه به اينكه يك نوزاد ٥ ماهه دارم و شيرده هستم و هيچ گونه دردي ندارم درمان چيست ؟با تشكر إز راهنمايي شما
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی سه شنبه ۱ آبان ۹۷( 1 ماه پیش)
      نياز به درمان ندارد
  • تصویر کاربر نادره سه شنبه ۲۴ مهر ۹۷( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام.بادردپهلو بدکترمراجعه بعدسونومتوجه شدمدرکلیه راستم سنگی بقطر۱۱میلی در لنگچه کلیه راست باعلائم رکودی خفیف ودوشنریزه بقطر۳و۵درپل میانی وتحتانی وشنریزه های باقطر۳ ۴ ۶ونیم میلیمتر درپل میانی تحتانی کلیه چپ.بااین وضع میتونم برم پیاده روی اربعین وبرگردم وسنگ شکنی برم یانه؟؟واینکه دردهای خفیف میره وبرمیگرده دردم بسمت ستون فقراتمم کشیده میشه وپهلو
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی سه شنبه ۲۴ مهر ۹۷( 1 ماه پیش)
  • تصویر کاربر آرمین یکشنبه ۱۵ مهر ۹۷( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر طبق سونوگرافی که انجام دادم یک سنگ به دیامتر۵میلیمتردرکالیس فوقانی کلیه راست دارم.ویک سنگ به دیامتر۸میلیمتردرureterovesicaI junction..آیاامکان دفع این سنگ وجودداردیابایدباسنگ شکن شکسته شوند
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی یکشنبه ۱۵ مهر ۹۷( 2 ماه پیش)
  • تصویر کاربر محمد سه شنبه ۳۰ مرداد ۹۷( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام ببخشید تقریبا روی دیواره داخلی مقعد یک دونه احساس میکنم هست و الان حدود چند ماه میشه ولی اصلا اذیتم نمیکنه و تقریبا هیچ مشکلی ندارم شاید یکم یبوست باشه که اونم وقت هایی که اصولی غذا میخورم بوجود نمیاد،فقط این دونه حساسم کرده لطفا در صورت امکان پاسخ بدین که این چیه با تشکر فراوان ⏪ ⏪ مرحله بعد
    1. تصویر کاربر محمد دوشنبه ۲۹ مرداد ۹۷( 3 ماه پیش)
      ببخشید جواب ندادین؟
    2. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی سه شنبه ۳۰ مرداد ۹۷( 3 ماه پیش)
      سلام عکس بفرستید
    3. نمایش سایر 1 پاسخ
  • تصویر کاربر عبدالهی یکشنبه ۲۳ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام، برای تشخیص تومر کلیه ct با تزریق بهتر است یا MRİ با تزریق، بیمار تک کلیه (رادیکال نفرکتومی) 68 ساله، بیمار برای پیگیری تومور کلیه هر شش ماه سونو وطبق تجویز پزشک هر دو سال تصویر برداری با ماده حاجب انجام میدهند، با توجه به شرایط بیمار(از نظر دریافت ماده حاجب) کدام روش مناسب ایشان می باشد؟ باتشکر
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۲۱ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش)
      اگر كراتي نين خوب است هيچكدام مانعي ندارد
    2. تصویر کاربر عبدالهی جمعه ۲۱ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش)
      با تشکر. کراتینین بیمار در محدوده نرمال می باشد، منظورم از لحاظ دقت تشخیص دو روش می باشد یعنی هر دو روش دقت تشخیص یکسانی دارند،یا باهم فرق دارند بطور خلاصه کدام بهتر می‌باشد؟
    3. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی یکشنبه ۲۳ اردیبهشت ۹۷( 7 ماه پیش)
      پس موردی نیست
    4. نمایش سایر 2 پاسخ
  • تصویر کاربر فریده جمعه ۳۱ فروردین ۹۷( 7 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام وقتون بخیر من دختر 29ساله هستم ک حدود 6 ماه پیوند کردم از روزی ک من پیوند کردم ادار من دچار مشکل شد حس اداریمو از دس دادم وادارم بشدت کم شد مثلا سه هزارتا اب میخورم با6تا قرص فوروزماید ادارم هزارتاست ارولوژم ب هیچوج ب من توجه نمیکنه خودم اقدام کردم ونوار مثانه انجام دادم ک هزارتا مشکل برای من پیش امده بد از پیوند .توروخدا کمکم کنید من افسرده شدم وروحیه ام راباختم حداقل شما ب داد من برسی
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۳۱ فروردین ۹۷( 7 ماه پیش)
      بايد از دكتر نفرولوگ وجراحتان مشورت بگيريد
  • تصویر کاربر رایان سه شنبه ۲۱ فروردین ۹۷( 8 ماه پیش) مشاهده پرسش
    پسرم 35 ماهشه برگشت ادرار داره در کلیه راست گرید 3 جواب اسکن هسته ای را براتون میفرستم لطف کنید نظرتون رو بگین ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی سه شنبه ۲۱ فروردین ۹۷( 8 ماه پیش)
      سلام ابهتر است بامدارك سما يا همسرتان حضوري بياييد صحبت كنيم
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر