آزمایش اسپرم (اسپرموگرام) و هر آنچه که باید در باره آن بدانید

امروزه ۱۰-۱۵ درصد زوجین به علت مشکل ناباروری مراجعه می نمایند که در بررسی مردان اولین آزمایش که بعد از معاینه بیضه ها انجام می شود آزمایش اسپرم می باشد. آزمایش اسپرم سه عامل اصلی در سلامت اسپرم ها را سنجش می کند که عبارتند از:

  • شمار اسپرم ها
  • شکل اسپرم ها
  • جا به جایی اسپرم ها که به تحرک اسپرم ها نیز شناخته می شود.

با توجه به اهمیت و نتیجه آزمایش اسپرم و تفسیر آن لازم می دانم نکاتی مهم را در این مورد عرض نمایم.

✅ حرکت اسپرم چیست؟

بر طبق شیوه شنا کردن اسپرم، دو نوع حرکت وجود دارند. حرکت پیش رونده به جنبش اسپرم هایی گفته می شود که اغلب در خطی مستقیم یا دایره هایی بزرگ در حال شنا هستند. حرکت غیر پیش رونده به جنبش اسپرم هایی گفته می شود که در خطوطی مستقیم حرکت نکرده و یا در دایره هایی بسیار کوچک شنا می کنند. اسپرم ها برای حرکت از میان مایع واژنی (موکوس) و بارور سازی یک تخمک باید حرکتی پیش رونده به میزان ۲۵ میکرومتر در ثانیه داشته باشند.

هنگامی که کم تر از ۳۲ درصد از اسپرم ها قابلیت حرکت موثر داشته باشند، تحرک کم اسپرم ها یا آستنو آزوسپرمی (آستنوسپرمی نیز نامیده می شود) تشخیص داده می شود.

چگونه آزمایش اسپرم بدهیم

✅ نکاتی لازم در هنگام انجام آزمایش اسپرم

۱-زمان آزمایش اسپرم

اولین نکته مهم در انجام آزمایش اسپرم زمان دادن آزمایش است و حتماً توصیه می شود مدت ۲-۳ روز قبل از آزمایش مایع منی از شما خارج نشده باشد چه در خواب و یا هنگام مقاربت جنسی. اگر آزمایش زود از ۳ روز انجام شود باعث اختلال در نتیجه اسپرم از جمله کاهش حجم اسپرم و افت نمونه آزمایش خواهد شد و برعکس اگر بیش از سه روز از انجام آخرین مقاربت جنسی آزمایش دهید مثلاً ۵-۶ روز بعد، باعث افت در حرکت اسپرم و گزارش نادرست خواهد شد.

۲-نحوه انجام آزمایش

دومین نکته مهم کیفیت دادن آزمایش اسپرم است. امروزه دو روش جهت دادن آزمایش منی وجود داد:

– روش استمنا: که فرد با تحریک خود تارسیدن به ارگاسم باعث خروج مایع منی می شود که شایعترین روش دادن آزمایش اسپرم می باشد.

– روش مقاربت: بعضی افراد انجام استمنا جهت آزمایش اسپرم برایشان بسیار سخت است و تنها راهشان استفاده از کاندوم و مقاربت و خروج مایع منی می باشد که در اینجا لازم است از کاندوم های معمولی مطلقاً استفاده نشود چرا که به علت اثرات ضد اسپرمی کاندومها باعث خراب شدن اسپرم و آزمایش غلط می شود. کاندوم های مخصوصی جهت این آزمایش در مراکز ناباروری وجود دارد که توصیه می شود تنها از این کاندوم ها استفاده گردد.

۳-زمان تحویل آزمایش اسپرم

سومین نکته مهم زمان تحویل دادن آزمایش به آزمایشگاه است. حتماً نمونه اسپرم خارج شده باید کمتر از نیم ساعت به آزمایشگاه تحویل داده شود.توصیه می کنم از مقاربت بدون کاندوم جهت دادن آزمایش منی اجتناب نمایید چون PH واژن خانم ها باعث افت کیفیت اسپرم می شود و از طرفی باعث آلودگی اسپرم به باکتری های واژن نیز می شود. لذا حتماً از کاندوم های مخصوص آزمایش استفاده نمایید.

✅ آیا روش ارزیابی اسپرم در خانه توصیه می شود؟

آزمایش های خانگی منی در بازار وجود دارند اما آن ها تنها برای شمار اسپرم ها کاربرد دارند. این آزمایش ها تحرک و شکل اسپرم ها را ارزیابی نمی کنند. نتایج این آزمایش ها معمولا ظرف ۱۰ دقیقه نمایان می شود. از آن جایی که این آزمایش ها تمامی عوامل نازایی در مردان را در نظر نمی گیرند، عادی بودن شمار اسپرم های یک مرد (بالای ۲۰ میلیون اسپرم در هر میلی متر مکعب منی) در نتیجه یک آزمایش خانگی الزاما به معنای توانایی باروری او نمی باشد.

در صورتی که فرد در ارتباط با باروری خود نگران می باشد، بهترین کار انجام یک آزمایش اسپرم در آزمایشگاه است که توسط یک متخصص در زمینه پزشکی انجام می شود. این آزمایش یک ارزیابی جامع تر از باروری فرد به او ارائه می دهد.

✅ آیا عوامل خارجی از قبیل تغذیه و مصرف دخانیات روی اسپرم اثر دارد؟

بله، در مطالعات متعدد ثابت شده است که موارد زیر روی اسپرم اثر دارد:

۱- سیگار کشیدن و انواع دود باعث کاهش حرکت و تعداد اسپرم می شود.

۲- گرم نگه داشتن بیضه ها و استفاده زیاد از جکوزی، دوش آب گرم، گذاشتن لب تاب روی پاها و اثر حرارتی آن روی بیضه ها و نشستن های طولانی باعث افت کیفیت اسپرم می شود.

۳- بیماری واریکوسل امروزه شایعترین علت خرابی اسپرم ها از نظر تعداد، شکل و حرکت، بیماری واریکوسل بیضه ها میباشد و لذا حتماً باید با تشخیص به موقع درمان شود.

۴- استفاده از داروهای مکمل های بدنسازی که در باشگاه ها استفاده می شود. تزریق هورمون های ناندرولوژ و تستوسترن باعث خرابی اسپرم و کم کاری بیضه می گردد.

۵- هر گونه تورم درمان نشده بیضه: علت عفونت ممکن است باعث آسیب به سلول های نطفه ساز و یا باعث انسداد در قسمت خروجی منی شود و تعداد و حرکت اسپرم ها را کاهش دهد.

۶- سابقه پرتودرمانی و شیمی درمانی که باعث از بین رفتن سلول های نطفه ساز مرد می شود.

۷- مصرف آنتی اکسیدان ها از قبیل سلنیوم و ویتامین E و C و B باعث بهتر شدن کیفیت اسپرم های مرد می شوند.

۸- پزشکان اغلب دو یا سه آزمایش اسپرم جداگانه درخواست می کنند تا نتیجه ای مناسب از سلامت اسپرم ها بدست آورند.

۹- آزمایش ها باید حداقل هفت روز فاصله داشته و در طول ۲ تا ۳ ماه انجام شوند. شمار اسپرم ها می تواند به صورت روزانه تغییر کند. در نظر گرفتن میانگین نمونه های اسپرم می تواند سبب بدست آوردن بهترین نتیجه شود.

تفسیر ازمایش اسپرم

✅ تفسیر نرمال اسپرم چگونه است؟

در هر آزمایش اسپرم نرمال که با رعایت موارد ذکر شده انجام شود باید از لحاظ حجم مایع منی، حرکت، شکل، تعداد اسپرم بررسی شود.

۱- مایع منی نرمال باید cc2-3 حجم داشته باشد.

۲- ۴۰-۶۰ میلیون سلول ها باید از حرکت خوبی جهت باروری تخمک برخوردار باشند.

۳- بیش از ۵ درصد شکل اسپرم ها باید در آزمایش منی طبیعی گزارش شود.

۴- نوع آزمایشگاه و دقت آنها در گزارش آزمایش فاکتور بسیار مهمی می باشد.

اینجانب به بیماران خودم توصیه می کنم که آزمایش اسپرمشان را فقط در مراکز ناباروری انجام دهند.

 مدت زمان ارائه جواب آزمایش چه مقدار است؟

نتیجه آزمایش ساده اسپرموگرام ظرف یک ساعت آماده می شود. سپس رنگ آمیزی اسپرم برای ارزیابی مورفولوژیک (از نظر شکل) اسپرم ها صورت می گیرد. پس از این که اسپرم ها با روشی خاص رنگ آمیزی شدند حداقل ۱۰۰ سلول در زیر یک میکروسکوپ از نظر جنبه های ساختاری و ناهنجاری های شکلی ارزیابی شده و نسبت اسپرم هایی که از نظر شکلی سالم هستند محاسبه می شود.

با انجام این ارزیابی، نتیجه آزمایش اسپرم روز بعد حاضر خواهد شد.

✅ تاثیر شرایط کاری فرد در نتیجه ی آزمایش

اسپرم ها می توانند تحت تاثیر محیط کار فرد قرار گیرند. در افرادی که تعامل نزدیکی با سموم و آفت کش های کشاورزی دارند، امکان دارد کیفیت اسپرم ها کاهش یافته و مشکلات باروری پدیدار شوند. به عنوان یک احتیاط، این افراد می توانند با پوشاندن دهان خود به وسیله یک ماسک در حین کارکردن از مضرات سموم از طریق راه تنفسی جلوگیری کنند.

این گروه از افراد عموما شامل کشاورزان می شوند. همچنین، افرادی که به عنوان بخشی از شغلشان در معرض تشعشعات قرار گرفته یا در محیط های بسیار گرم فعالیت می کنند (مانند کارکنان نانوایی ها و صنایع ذوب آهن یا ریخته گری) باید مراقبت باشند.

نمونه آزمایش اسپرم

✅ وجود عفونت (باکتری) در داخل نمونه آزمایش

یافتن باکتری در منی نسبتا شایع بوده و برای تشخیص عفونت کافی نیست. زیرا باکتری می تواند در اثر آلوده شدن نمونه منی در حین جمع آوری پدیدار شده باشد. باکتری های موجود بر روی پوست مانند استافیلوکوکوس و استرپتوکوکوس منابع شایع در آلودگی هستند.

در صورتی که فرد به عفونت مجاری ادرار مبتلا باشد، منی می تواند به باکتری آلوده شود. باکتری اشریشیا کولای که در مجرای معده ای روده ای قرار دارد نیز می تواند سبب آلوده شدن منی در هنگام انزال شود. سازمان بهداشت جهانی، عفونت منی را حضور بیش از ۱۰۰۰ باکتری در هر میلی لیتر (یک قاشق چای خوری) آن می داند.

حضور مقادیر بالای گلبول های سفید خون در منی (بیش از یک میلیون در هر میلی لیتر) نیز می تواند نشانه حضور عفونت باشد. برای تشیخص عفونت، نمونه ای از منی در آزمایشگاه کشت داده می شود تا نوع باکتری که به صورت کلونی در صفحات کشت رشد می کند مشخص شود.

مطلب مرتبط: درمان واریکوسل برای ناباروری

در صورت داشتن مشکل ناباروری جهت اخذ نوبت با شماره تلفن ۲۲۶۴۲۷۴۴  تماس بگیرید. دوستدار شما دکتر حسین کرمی

اگر به دنبال روش های خانگی و طب سنتی برای افزایش اسپرم هستید بر روی لینک زیر کلیک کنید:

گیاهان اسپرم ساز

دکتر حسین کرمی متخصص کلیه و فوق تخصص درمان آندوسکوپی و لاپاراسکوپی

4 (80%) 3 رای

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر سعید جمعه ۱۲ بهمن ۹۷( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشید ، درد خفیفی دو یا سه روز در بیضه احساس کردم متعاقبا با مراجعه به سونوگرافی همه چیز نرمال بود فقط در سمت چپ رو نوشته : اتساع مختصر با قطر 2.5 m.m در سمت چپ نمایان بوده ولی در بررسی داپلر فلوی برگشتی واضحی دیده نمی شود . چند سوال از حضور شما داشتم 1- آیا با مشخصات ذکر شده مبتلا به واریکوسل درجه 1هستم و نیاز به آزمایش اسپرم هست؟ 2- اینکه با توجه به عدم برگشت فلو آیا در باروری تاثیر گذار خواهد بود ؟ 3- مکمل ول من تاثیری در افزایش و تحرک اسپرم دارد ؟ با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۱۲ بهمن ۹۷( 1 ماه پیش)
      شما واریکوسل ندارید نیاز به عمل نیست
  • تصویر کاربر احسان سه شنبه ۲ بهمن ۹۷( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام من ۳۲ سالم‌ هست نزدیک به ۱۲ سال خود ارضایی میکردم
    الان خوب نعوظ ندارم
    ازمایش اسپرم رفتم تعداد اسپرم ۱ میلیون هست
    حرکت دکتر گفته کم‌ هست
    قرص ال کارنتین سلنیوم روی ویتامین‌ ای کلوموفین میخورم
    ایا استمنا باعث کم شدن اسپرم شده؟
    و اینکه نعوظ خوب ندارم‌ واسه استمنا هست؟
    1. تصویر کاربر احسان چهارشنبه ۲۶ دی ۹۷( 2 ماه پیش)
      چرا جواب نمیدین‌ دکتر
    2. تصویر کاربر احسان پنجشنبه ۲۷ دی ۹۷( 2 ماه پیش)
      جناب دکتر میسیج منو خوندین؟
    3. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی سه شنبه ۲ بهمن ۹۷( 1 ماه پیش)
    4. نمایش سایر 2 پاسخ
  • تصویر کاربر میثم سه شنبه ۲ بهمن ۹۷( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام دکتر من ۱۰ سال ازدواج کردم الان دو ساله اقدام به بچه اوردن کردیم ولی نشد .رفتم ازمایش اسپرم گرفتم صفر بود(در ضمن فقط یکبار ازمایش اسپرم دادم) خیلی از این بابت ناراحتم .اصلا تو خونواده ارثی هم نداریم خواهشا جواب بدین
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی سه شنبه ۲ بهمن ۹۷( 1 ماه پیش)
  • تصویر کاربر حسین چهارشنبه ۱۹ دی ۹۷( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر، ما یک سال و نیم هست ازدواج کردیم و حدود6ماهه که اقدام کردیم برای بارداری، 30سالمون هست، پزشک همسرم رو معاینه کرد و گفت واریکوسل شدید دوطرفه داره، یکی از بیضه هاش هم دچار آتروفی شده، میزان اسپرم و تحرکش کاهش زیادی داره، 11میلیون در میلی لیتر و تحرک تقریبا صفر، بهمون گفت باید عمل میکروسرجی انجام بده، همسرم 110 کیلو وزن و 178 قد داره و کم تحرک هست، سوال من اینه که کدوم نوع عمل براش بهتره و بیضه هاش ممکنه به حالت قبل برگرده یا نه؟ من خیلی نگران هستم که نتونیم به صورت طبیعی بچه دار بشیم و اینکه برای عمل امکانش هست ما از اهواز پیش شما بیایم یا همینجا اهواز عمل کنه بهتره؟و اینکه هزینه اش برای ما که دفترچه تامین اجتماعی داریم چقدر میشه؟ببخشید خیلی سوال پرسیدم ولی نگرانی من اینه که عمل بدترش کنه چون شنیدم عده ای بعد عمل اسپرمشون صفر شده،ممنون میشم بگید چکار کنیم، عکس و آزمایش هاش رو هم میفرستم،ممنون،منتظر جوابتون هستم
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی چهارشنبه ۱۹ دی ۹۷( 2 ماه پیش)
  • تصویر کاربر ونوس چهارشنبه ۱۹ دی ۹۷( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام
    دكتر عزيز و محترم

    براي بارداري ازمايشاتي دادم و باتوجه به كاهش شديد ذخاير تخمدانم فرصت كمي براي بارداري دارم،حدود چندماه!
    همسرم هم ازمايش دادن در مركز ناباروري اين سينا، درصد اسپرم هاي غيرنرمال ايشون٩٦ هست! و اسپرم هاي ايشون كلا بدون سر هست و يا چند درصدي گلابي شكل و مشكل دار!!
    حجم نمونه ايشون ١سي سي بود و ٦٠ميليون!
    به حدي نگران هستم كه نميدونم چي ميشه و زندگيم به كدوم سمت پيش خواهد رفت!!
    براي نوبت گرفتن اينترنتي چك كردم اولين وقت براي اول بهمن هست و من واقعا دارم فرصتمو از دست ميدم!
    از شما ملتمسانه خواهش ميكنم بهم وقت بدين منو بپذيريد
    من خودم ذخايرم ٠.٥٤ هست و در دو ازمايشگاه تست دادم و متاسفانه همين جواب بود!
    نميتونم بشينم و ببينم تنها ذخاير خودمم به اتمام رسيده و همسرم هم كه اينجور!
    منو كمك كنيد لطفا
    1. تصویر کاربر ونوس جمعه ۱۴ دی ۹۷( 2 ماه پیش)
      من جواب ازمايش همسرم رو ضميمه كردم
      نميدونم اتچ شد يا خير
    2. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی شنبه ۱۵ دی ۹۷( 2 ماه پیش)
    3. تصویر کاربر ونوس شنبه ۱۵ دی ۹۷( 2 ماه پیش)
      سلام و احترام مجدد
      دكتر عزيز
      من خودم مشكل دارم و نميتونم يكسال زمان داشته باشم
      دكتر زنان كه مراجعه كردم گفت ازمايش بده همسرت تا اگر مشكل داره رفع بشه چون فرصتت رو از دست ميدي😔
    4. تصویر کاربر ونوس یکشنبه ۱۶ دی ۹۷( 2 ماه پیش)
      دكتر محترم
      شما اصلا خونديد من چي نوشتم؟
      شما فرمودين ملاك نيست و اگه يكسال اقدام نمردين نشد بعد!
      دكترجان شما خونديدن كه ايشون اسپرم هاش بدون Head هست؟!؟!؟
      انتظار نداشتم بعد اينهمه انتظار و با پرداخت ١٠هزار تومن اون جوابو بشنوم
      ١٠ هزار تومن مبلغي نيست كه منو بكشه ولي با اين طرز جواب نميتونم بگم راضي ام

      سپاس و مرسي كه افرادي مثل ما رو درك نميكنيد كه توي چه اضطرابي هستيم


      سپاس فراوان
    5. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی چهارشنبه ۱۹ دی ۹۷( 2 ماه پیش)
    6. نمایش سایر 4 پاسخ
  • تصویر کاربر مرتضی پنجشنبه ۱۳ دی ۹۷( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و وقت بخیر خدمت جنابعالی و پیشاپیش ممنونم بابت وقتی که میگذارید..
    آقای دکتر، من در سن 15 سالگی (سال90) واریکوسل عمل کردم و 2 سال بعدش آزمایش اسپرم دادم.. امسال هم(22سالگی) آزمایش اسپرم دادم و همچنین سونوگرافی کالر داپلر گرفتم. و دکتر برای من قرص "پنتوکسی فیلین 400" و "ال کارنیتین 250 " تجویز کرد، که از هرکدام روزی یکدونه وبه مدت 2 ماه بخورم. حال میخواستم بدونم با توجه به اینکه من حداقل تا 3 الی4 سال اینده تصمیم به ازدواج ندارم آیا نیاز هست اکنون این داروهارو مصرف کنم؟! ( الان 4 روزه که مصرفشو شروع کردم و قرص هارو بعد از صبحانه باهم میخورم) ممنون میشم راهنماییم کنید
    عکس آزمایش ها و سونوگرافیمو پیوست میکنم اگر توضیحی هست بفرمایید.. با سپاس
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی پنجشنبه ۱۳ دی ۹۷( 2 ماه پیش)
      نیاز به دارو نیست
  • تصویر کاربر احسان سه شنبه ۴ دی ۹۷( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام و عرض ادب🍃

    نتيجه اين آزمايش بدجور ذهنمو مشغول كرده اگه ميشه محبت بفرماييد نظرتونو اعلام كنيد
    🙏🏻🌸❤️

    سن ٣٠ سال،مجرد،واريكوسل خيلي خيلي خفيف سمت چپ،آخرين انزال قبل از آزمايش دوشنبه ساعت ١١ شب زمان آزمايش پنج شنبه ساعت ٥ غروب

    استرس خيلي زيادي دارم آيا در آينده نابارور هستم؟
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی سه شنبه ۴ دی ۹۷( 2 ماه پیش)
  • تصویر کاربر ابوالفضل شنبه ۱ دی ۹۷( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام ،من پارسال عمل دو طرفه واریکوسل انجام دادم (شمس تبریزی )خدمتتون ،و از شهرستان ملایر هستم ،متاسفانه بعد از عمل و معاینه شما شما دچار عفونت شدم و بخیه یک طرف تا نصفه در رفت که کاملا تا جای عمل از هم شکافت بعد ملایر پزشک ارولوژ قبول معاینه نکردند ،مجبور شدم پیش دکتر جراح عمومی برم و فقط تجویز ضد عفونی تا ۱۵ روز کردند تا جای عمل بسته شد ،امکان عود در اثر در رفتگی بخیه هست یا نه ؟اگر هست خدمتتون برسم ؟
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی شنبه ۱ دی ۹۷( 2 ماه پیش)
  • تصویر کاربر Yosef شنبه ۱۷ آذر ۹۷( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    ازمایش اسپرم
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی شنبه ۱۷ آذر ۹۷( 3 ماه پیش)
  • تصویر کاربر روح شنبه ۱ دی ۹۷( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام.من یک سال و نیمه ازدواج کردم.خودم 37وهمسرم27سالشه.دچار بیمیلی جنسی هستم تاجایی که واقعا همسرم نسبت به من مشکوک شده.برای رابطه جنسی هیچ میلی ندارم.لطفا راهنمایی کنید کجا برم چکار کنم
    ممنون
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی شنبه ۱ دی ۹۷( 2 ماه پیش)
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر