آزمایش اسپرم (اسپرموگرام) و هر آنچه که باید در باره آن بدانید

امروزه ۱۰-۱۵ درصد زوجین به علت مشکل ناباروری مراجعه می نمایند که در بررسی مردان اولین آزمایش که بعد از معاینه بیضه ها انجام می شود آزمایش اسپرم می باشد. در این مقاله به بررسی زمان آزمایش اسپرم، نحوه ی انجام آن و هر آنچه که باید درباره ی این آزمایش بدانید پرداخته ایم.

آزمایش اسپرم سه عامل اصلی در سلامت اسپرم ها را سنجش می کند که عبارتند از:

  • شمار اسپرم ها
  • شکل اسپرم ها
  • جا به جایی اسپرم ها که به تحرک اسپرم ها نیز شناخته می شود.

با توجه به اهمیت و نتیجه آزمایش اسپرم و تفسیر آن لازم می دانم نکاتی مهم را در این مورد عرض نمایم.

حرکت اسپرم چیست؟

بر طبق شیوه شنا کردن اسپرم، دو نوع حرکت وجود دارند. حرکت پیش رونده به جنبش اسپرم هایی گفته می شود که اغلب در خطی مستقیم یا دایره هایی بزرگ در حال شنا هستند. حرکت غیر پیش رونده به جنبش اسپرم هایی گفته می شود که در خطوطی مستقیم حرکت نکرده و یا در دایره هایی بسیار کوچک شنا می کنند. اسپرم ها برای حرکت از میان مایع واژنی (موکوس) و بارور سازی یک تخمک باید حرکتی پیش رونده به میزان ۲۵ میکرومتر در ثانیه داشته باشند.

هنگامی که کم تر از ۳۲ درصد از اسپرم ها قابلیت حرکت موثر داشته باشند، تحرک کم اسپرم ها یا آستنو آزوسپرمی (آستنوسپرمی نیز نامیده می شود) تشخیص داده می شود.

چگونه آزمایش اسپرم بدهیم

نکاتی لازم در هنگام انجام آزمایش اسپرم

زمان آزمایش اسپرم

اولین نکته مهم در انجام آزمایش اسپرم زمان دادن آزمایش است و حتماً توصیه می شود مدت ۲-۳ روز قبل از آزمایش مایع منی از شما خارج نشده باشد چه در خواب و یا هنگام مقاربت جنسی. اگر آزمایش زود از ۳ روز انجام شود باعث اختلال در نتیجه اسپرم از جمله کاهش حجم اسپرم و افت نمونه آزمایش خواهد شد و برعکس اگر بیش از سه روز از انجام آخرین مقاربت جنسی آزمایش دهید مثلاً ۵-۶ روز بعد، باعث افت در حرکت اسپرم و گزارش نادرست خواهد شد.

نحوه انجام اسپرموگرام

دومین نکته مهم کیفیت دادن آزمایش اسپرم است. امروزه دو روش جهت دادن آزمایش منی وجود داد:

روش استمنا: که فرد با تحریک خود تارسیدن به ارگاسم باعث خروج مایع منی می شود که شایعترین روش دادن آزمایش اسپرم می باشد.

روش مقاربت: بعضی افراد انجام استمنا جهت آزمایش اسپرم برایشان بسیار سخت است و تنها راهشان استفاده از کاندوم و مقاربت و خروج مایع منی می باشد که در اینجا لازم است از کاندوم های معمولی مطلقاً استفاده نشود چرا که به علت اثرات ضد اسپرمی کاندومها باعث خراب شدن اسپرم و آزمایش غلط می شود. کاندوم های مخصوصی جهت این آزمایش در مراکز ناباروری وجود دارد که توصیه می شود تنها از این کاندوم ها استفاده گردد.

زمان تحویل آزمایش اسپرم

سومین نکته مهم زمان تحویل دادن آزمایش به آزمایشگاه است. حتماً نمونه اسپرم خارج شده باید کمتر از نیم ساعت به آزمایشگاه تحویل داده شود.توصیه می کنم از مقاربت بدون کاندوم جهت دادن آزمایش منی اجتناب نمایید چون PH واژن خانم ها باعث افت کیفیت اسپرم می شود و از طرفی باعث آلودگی اسپرم به باکتری های واژن نیز می شود. لذا حتماً از کاندوم های مخصوص آزمایش استفاده نمایید.

آیا روش ارزیابی اسپرم در خانه توصیه می شود؟

آزمایش های خانگی منی در بازار وجود دارند اما آن ها تنها برای شمار اسپرم ها کاربرد دارند. این آزمایش ها تحرک و شکل اسپرم ها را ارزیابی نمی کنند. نتایج این آزمایش ها معمولا ظرف ۱۰ دقیقه نمایان می شود. از آن جایی که این آزمایش ها تمامی عوامل نازایی در مردان را در نظر نمی گیرند، عادی بودن شمار اسپرم های یک مرد (بالای ۲۰ میلیون اسپرم در هر میلی متر مکعب منی) در نتیجه یک آزمایش خانگی الزاما به معنای توانایی باروری او نمی باشد.

در صورتی که فرد در ارتباط با باروری خود نگران می باشد، بهترین کار انجام یک آزمایش اسپرم در آزمایشگاه است که توسط یک متخصص در زمینه پزشکی انجام می شود. این آزمایش یک ارزیابی جامع تر از باروری فرد به او ارائه می دهد.

آیا عوامل خارجی از قبیل تغذیه و مصرف دخانیات روی اسپرم اثر دارد؟

بله، در مطالعات متعدد ثابت شده است که موارد زیر روی اسپرم اثر دارد:

  •  سیگار کشیدن و انواع دود باعث کاهش حرکت و تعداد اسپرم می شود.
  •  گرم نگه داشتن بیضه ها و استفاده زیاد از جکوزی، دوش آب گرم، گذاشتن لب تاب روی پاها و اثر حرارتی آن روی بیضه ها و نشستن های طولانی باعث افت کیفیت اسپرم می شود.
  •  بیماری واریکوسل امروزه شایعترین علت خرابی اسپرم ها از نظر تعداد، شکل و حرکت، بیماری واریکوسل بیضه ها میباشد و لذا حتماً باید با تشخیص به موقع درمان شود.
  •  استفاده از داروهای مکمل های بدنسازی که در باشگاه ها استفاده می شود. تزریق هورمون های ناندرولوژ و تستوسترن باعث خرابی اسپرم و کم کاری بیضه می گردد.
  •  هر گونه تورم درمان نشده بیضه: علت عفونت ممکن است باعث آسیب به سلول های نطفه ساز و یا باعث انسداد در قسمت خروجی منی شود و تعداد و حرکت اسپرم ها را کاهش دهد.
  •  سابقه پرتودرمانی و شیمی درمانی که باعث از بین رفتن سلول های نطفه ساز مرد می شود.
  •  مصرف آنتی اکسیدان ها از قبیل سلنیوم و ویتامین E و C و B باعث بهتر شدن کیفیت اسپرم های مرد می شوند.
  •  پزشکان اغلب دو یا سه آزمایش اسپرم جداگانه درخواست می کنند تا نتیجه ای مناسب از سلامت اسپرم ها بدست آورند.
  •  آزمایش ها باید حداقل هفت روز فاصله داشته و در طول ۲ تا ۳ ماه انجام شوند. شمار اسپرم ها می تواند به صورت روزانه تغییر کند. در نظر گرفتن میانگین نمونه های اسپرم می تواند سبب بدست آوردن بهترین نتیجه شود.

تفسیر نرمال اسپرم چگونه است؟

در هر آزمایش اسپرم نرمال که با رعایت موارد ذکر شده انجام شود باید از لحاظ حجم مایع منی، حرکت، شکل، تعداد اسپرم بررسی شود.

  •  مایع منی نرمال باید cc2-3 حجم داشته باشد.
  •  ۴۰-۶۰ میلیون سلول ها باید از حرکت خوبی جهت باروری تخمک برخوردار باشند.
  •  بیش از ۵ درصد شکل اسپرم ها باید در آزمایش منی طبیعی گزارش شود.
  •  نوع آزمایشگاه و دقت آنها در گزارش آزمایش فاکتور بسیار مهمی می باشد.

اینجانب به بیماران خودم توصیه می کنم که آزمایش اسپرمشان را فقط در مراکز ناباروری انجام دهند.

 مدت زمان ارائه جواب آزمایش چه مقدار است؟

نتیجه آزمایش ساده اسپرموگرام ظرف یک ساعت آماده می شود. سپس رنگ آمیزی اسپرم برای ارزیابی مورفولوژیک (از نظر شکل) اسپرم ها صورت می گیرد. پس از این که اسپرم ها با روشی خاص رنگ آمیزی شدند حداقل ۱۰۰ سلول در زیر یک میکروسکوپ از نظر جنبه های ساختاری و ناهنجاری های شکلی ارزیابی شده و نسبت اسپرم هایی که از نظر شکلی سالم هستند محاسبه می شود.

با انجام این ارزیابی، نتیجه آزمایش اسپرم روز بعد حاضر خواهد شد.

تاثیر شرایط کاری فرد در نتیجه ی آزمایش

اسپرم ها می توانند تحت تاثیر محیط کار فرد قرار گیرند. در افرادی که تعامل نزدیکی با سموم و آفت کش های کشاورزی دارند، امکان دارد کیفیت اسپرم ها کاهش یافته و مشکلات باروری پدیدار شوند. به عنوان یک احتیاط، این افراد می توانند با پوشاندن دهان خود به وسیله یک ماسک در حین کارکردن از مضرات سموم از طریق راه تنفسی جلوگیری کنند.

این گروه از افراد عموما شامل کشاورزان می شوند. همچنین، افرادی که به عنوان بخشی از شغلشان در معرض تشعشعات قرار گرفته یا در محیط های بسیار گرم فعالیت می کنند (مانند کارکنان نانوایی ها و صنایع ذوب آهن یا ریخته گری) باید مراقبت باشند.

نمونه آزمایش اسپرم

وجود عفونت (باکتری) در داخل نمونه آزمایش

یافتن باکتری در منی نسبتا شایع بوده و برای تشخیص عفونت کافی نیست. زیرا باکتری می تواند در اثر آلوده شدن نمونه منی در حین جمع آوری پدیدار شده باشد. باکتری های موجود بر روی پوست مانند استافیلوکوکوس و استرپتوکوکوس منابع شایع در آلودگی هستند.

در صورتی که فرد به عفونت مجاری ادرار مبتلا باشد، منی می تواند به باکتری آلوده شود. باکتری اشریشیا کولای که در مجرای معده ای روده ای قرار دارد نیز می تواند سبب آلوده شدن منی در هنگام انزال شود. سازمان بهداشت جهانی، عفونت منی را حضور بیش از ۱۰۰۰ باکتری در هر میلی لیتر (یک قاشق چای خوری) آن می داند.

حضور مقادیر بالای گلبول های سفید خون در منی (بیش از یک میلیون در هر میلی لیتر) نیز می تواند نشانه حضور عفونت باشد. برای تشیخص عفونت، نمونه ای از منی در آزمایشگاه کشت داده می شود تا نوع باکتری که به صورت کلونی در صفحات کشت رشد می کند مشخص شود.

در صورت داشتن مشکل ناباروری جهت اخذ نوبت با شماره تلفن ۲۲۶۴۲۷۴۴  تماس بگیرید. دوستدار شما دکتر حسین کرمی

شاید دوست داشته باشید بخوانید:

بهترین درمان زگیل تناسلی مردانه

دکتر حسین کرمی متخصص کلیه و فوق تخصص درمان آندوسکوپی و لاپاراسکوپی

جهت آسایش و حفظ سلامتی شما بیماران عزیز از اول فروردین ماه، سیستم ویزیت آنلاین در این سایت فعال شده است. شما می توانید به جای پرسش از دکتر و یا مراجعه حضوری، به صورت تلفنی با پزشک متخصص صحبت کنید. برای این کار روی ویزیت تلفنی کلیک کنید:

ویزیت تلفنی

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر مرجان شنبه ۱۴ تیر ۹۹( 3 روز پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر لطفا آزمایش اسپرم همسرم رو بررسی کنین
    abstinence 3 day
    collection time 25 min
    valume 5.4 ml
    apperance gray&opaque
    viscosity high
    liquefaction time normal
    ph 7.9
    total sperm count 42 M/ml
    alive sperm count 30 M/ml
    motility : rapid & slow progressiv (A+B) 34%
    grade A(rapid progressive) 5%
    grade B(slow progressive) 29%
    substantial yaw & no-forward 66
    normal morphology 20%
    motile sperm count 10.2 M/ml
    functional sperm count 3.3 M/ml
    sperm motility index 83 index
    white blood cell 0-1
    red blood cell not seen
    germ cell not seen
    agglutination not seen
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۶ تیر ۹۹( 1 هفته پیش)
      سلام، لطفا عکس اسپرموگرام رو بفرستید
    2. تصویر کاربر مرجان یکشنبه ۸ تیر ۹۹( 1 هفته پیش)
      ببخشید منظورتونو از عکس اسپرموگرام نفهمیدم..
      ولی این عکس خود آزمایش هست که پیوست کردم در ضمن نمونه رو در منزل انجام دادیم و ظرف رو زیر بغل نگه داشتم و طی 10 دقیقه به آزمایشگاه رسوندیم.
    3. تصویر کاربر مرجان یکشنبه ۸ تیر ۹۹( 1 هفته پیش)
      عکس آزمایش می باشد
    4. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی شنبه ۱۴ تیر ۹۹( 3 روز پیش)
      عکس نیومده
    5. نمایش سایر 3 پاسخ
  • تصویر کاربر امیر دوشنبه ۲ تیر ۹۹( 2 هفته پیش) مشاهده پرسش
    با سلام
    آقای دکتر بنده واریکوسل گرید 3 دارم. 32 سالم هست. الان 3 ماه است اقدام به بارداری همسرم کردم که نتیجه نگرفتیم . آزمایش اسپرم دادم،یک بار سال 96 و یک بار همین امسال، لطفا پس از ملاحظه بفرمایید که لازم است عمل واریکوسل انجام بدم ویا با دارو مشکل حل می شود یا باید باز هم سعی کنیم
    در صورت عمل کردن احتمال بار دارشدن همسرم چه مقدار است؟
    ممنون
    1. تصویر کاربر امیر شنبه ۳۱ خرداد ۹۹( 2 هفته پیش)
      تصاویر آزمایشات
    2. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی دوشنبه ۲ تیر ۹۹( 2 هفته پیش)
      سلام، ابتدا آزمایش از مرکز رویان انجام دهید و جهت معاینه مراجعه کنید
    3. نمایش سایر 1 پاسخ
  • تصویر کاربر پاتریک شنبه ۳۱ خرداد ۹۹( 2 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام
    وقت بخیر...
    آقای دکتر، بنده ۳۲ ساله، متاهل و به طور مادرزادی بیضه چپ عدم نزول داشت که با مراجعه به پزشک تخلیه شد
    الان پس از نزدیک به یکسال عدم جلوگیری هنوز موفق به بارداری نشدن همسرم
    تست اسپرمی که بعد از دوروز و نصفی از آخرین انزال داشتم بدین صورت که براتون میفرسم لطفا نظرتون رو بگین
    که آیا امیدی به پدر شدن ما هست؟ میدونم که انشاا... هست
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی شنبه ۳۱ خرداد ۹۹( 2 هفته پیش)
      سلام، یک آنالیز اسپرم از رویان انجام بدید و جهت معاینه تشریف بیارید
  • تصویر کاربر Ahmad.kh یکشنبه ۱۵ تیر ۹۹( 2 روز پیش) مشاهده پرسش
    سلام، دوسال است که برای بارداری اقدام کردیم ولی نتیجه نگرفتیم، حالا برای من آزمایش اسپرم نوشتن، انجامش دادم میخوام بدونم آزمایشم مشکل دارد یا نه
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی یکشنبه ۱۵ تیر ۹۹( 2 روز پیش)
      سلام،آزمایش بد نیست، سونو گرافی انجام شود و معاینه شوید
  • تصویر کاربر Sh سه شنبه ۲۰ خرداد ۹۹( 4 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام .من دوسال پیش عمل واریکوسل سمت چپ کردم الان گاهی اوقات بیضه سمت چپم تیر می‌کشه دلیلش چی ؟
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی سه شنبه ۲۰ خرداد ۹۹( 4 هفته پیش)
      سلام، میشه اعصاب منطقه آزرده شده باشد
  • تصویر کاربر آرمین سه شنبه ۲۰ خرداد ۹۹( 4 هفته پیش) مشاهده پرسش
    باسلام.
    لطفا آزمایش اسپرم اینجانب را تفسیر و بگید که مشکل من چیه و برای درمانش چیکار کنم. ممنون از لطفتون
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی سه شنبه ۲۰ خرداد ۹۹( 4 هفته پیش)
      سلام، عکس مجدد بفرستید
  • تصویر کاربر Mohammad سه شنبه ۲۰ خرداد ۹۹( 4 هفته پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و احترام
    آقای دکتر کرمی بزرگوار لطف می کنید بفرمایید آزمایش بنده نرمال هست یا خیر.
    با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی سه شنبه ۲۰ خرداد ۹۹( 4 هفته پیش)
      سلام، عکس مجدد بفرستید
  • تصویر کاربر سپنتا جمعه ۲۳ خرداد ۹۹( 3 هفته پیش) مشاهده پرسش
    درود و وقت بخیر جناب آقای دکتر
    مردی سی و سه ساله هستم و نزدیک به دوازده سال است که متاهلم و البته در این مدت هرگز تلاشی برای فرزندآوری نداشته‌ام. الان نزدیک به چهار سال هست که احساس فشار، و درد مبهم اما ممتد در بیضه‌ها (گاه راست، گاه چپ و گاه هر دو) می‌کنم. اغلب احساس گرمای شدید در بیضه دارم اما سوزش هرگز. در این سالهای تأهل، گه گاه پیش آمده است که با همسرم چند رابطه جنسی بی‌وقفه ویا تاخیراندازی در انزال داشته باشم که نمی‌دانم تا چه اندازه می‌تواند مرتبط باشد اما نخستین بار درد حین یکی از همین روابط آغاز شد و از آن روز اگر از انزال ممانعت به عمل آید حتما با درد روبرو خواهد بود. به طور معمول درد با حرکات ورزشی (شکمی و کمری)، دویدن، گذاشتن یخ و تخلیه جنسی کاسته و گاه کاملا بر طرف می‌شود اما به فاصله یک روز و بدون هیچ‌گونه تحریک جنسی، خود به خود پدید می‌آید. نکته دیگر آنکه، بنده بیماریهای گوارشی هم دارم و اگر زمانی دچار دردهای معدوی یا تورم‌های شکمی شوم درد مبهم در بیضه ها هم برای چند روزی پدید می‌آید هرچند به نظر بی‌ارتباط با هم باشند ولی گفتم شاید از نظر جنابعالی مرتبط باشد. لمس بیضه دردناک نیست مگر آنکه بسیار پر شود و با چکاب شخصی هم نه توده سفت سرطانی و نه علامتی از واریکوسل یافت نمی‌شود، هرچند حتما هر تشخیصی به تخصص نیازمند دارد. سونوگرافی بیضه هم انجام داده‌ام و همه چیز را نرمال زده است (تصویر نتیجه سونوگرافی را به پیوست ضمیمه نموده‌ام). از هر روی، گاهی مدتی درد ناپدید و گاهی مدتی شدید می‌شود. نکته دیگر آنکه هر چند ماه یکبار گاهی احساس میکنم پس از رابطه مقداری از مایع در بیضه گیر میکند و اگر بلافاصله با تخلیه مجددی همراه نشود دردی مشهود ظاهر می‌شود. پیشتر احساس می‌کردم این موضوع تلقینی‌ست اما کاملا جدی‌ بوده و در این مورد نه یخ و نه ورزش هیچ کدام کارساز نمی‌باشد. احساس گرما سختی‌آور است و با قرار گرفتن در معرض تابش شدید خورشید (مثلا حین رانندگی و سفر) شدت می‌یابد و حتما به خنک کننده نیاز است. شغل‌ بنده به گونه‌ای است که ساعات زیادی (12 تا 14 ساعت در روز) در حالت نشسته روی صندلی قرار دارم و متاسفانه ورزش و فعالیت بدنی ناچیز و نامنظم دارم. این درد مبهم، نیاز به تخلیه مکرر، و احساس گرما بسیار کلافگی‌آور است و در مواردی شدیدا سختی‌آفرین اما تا کنون به سبب شرمی که شاید ابلهانه باشد، از مراجعه به پزشک خودداری شده است.
    در پایان پوزش می طلبم اگر بی‌پرده سخن راندم، مقصود روشن‌گویی و کامل‌گویی بود نه نادیده‌انگاشتن مرزهای ادب و حیا.
    سپاس از بزرگواری حضرتتان در مددها و یاریها
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۲۳ خرداد ۹۹( 3 هفته پیش)
      سلام، سونوگرافی از کلیه و مجاری ادراری و مثانه و پروستات انجام دهید
    2. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۲۳ خرداد ۹۹( 3 هفته پیش)
      سونوگرافی از بیضه و اسکروتوم هم انجام شود
    3. نمایش سایر 1 پاسخ
  • تصویر کاربر شرفی دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام جناب دکتر.تصویربیضه ارسال کردم تصویراول سمت چپ انگاررگ کشیده شده است ؟تصویردوم جوش های که بروی بیضه است؟شما عمل این جوش انجام میدهید؟لطفاتوضیح دهید چرا به این شکل شده بیضه ها؟
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۹( 2 ماه پیش)
  • تصویر کاربر احسان سه شنبه ۱۹ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام. بنده متاهل هستم. یه مشکلی که دارم اگر فاصله هر بار نزدیگه زیاد بشه مثلا 1هفته در بیضه هام درد احساس میکنم بشتر سمت چپ بعد از خروج منی درد از بین می رود. میخواستم بدون طبیعیه؟
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی سه شنبه ۱۹ فروردین ۹۹( 3 ماه پیش)
درحال دریافت اطلاعات
ممکن است شما دوست داشته باشید
پرسش از دکتر