امروزه سنگ كلیه یکی از شایعترین بیماری ها در كشور ما می باشد. شایعترین علت درد شدید كلیه ها، حركت سنگ كلیه به لوله حالب است كه به سلطان درد ها مشهور بوده و حتی از درد زایمان در خانم ها نیز شدید تر می باشد.
اگر سنگ کلیه دارید و مطمئن نیستید نیاز به درمان دارد یا نه، با مطب تماس بگیرید.
فرق لیتیاز و سنگ کلیه چیست؟
لیتیاز به معنی «سنگسازی» است و به فرآیند تشکیل رسوب و کریستال در کلیه گفته میشود. وقتی پزشک میگوید «لیتیاز کلیوی دارید» یعنی کلیه شما مستعد ساختن سنگ است، حتی اگر هنوز سنگ قابلتوجهی تشکیل نشده باشد.
| مرحله | توضیح | نیاز به درمان |
|---|---|---|
| رسوب / شنریزه | ذرات ریز زیر ۲ میلیمتر | معمولاً خودبهخود دفع میشود — مایعات فراوان |
| سنگ کوچک | ۲ تا ۵ میلیمتر | با دارو و مایعات قابل دفع — پیگیری لازم |
| سنگ متوسط و بزرگ | بالای ۶ میلیمتر | سنگشکنی یا جراحی — دفع خودبهخودی بعید |
آیا رسوب کلیه خطرناک است؟ رسوب به خودی خود خطرناک نیست، اما اگر مایعات کافی مصرف نکنید، رسوبها میتوانند به هم بچسبند و سنگ تشکیل دهند. اگر در سونوگرافی رسوب دیده شد، باید مصرف آب را افزایش دهید و هر ۶ ماه سونوگرافی کنترل انجام دهید.
علت تشكیل سنگ كلیه چیست ؟
علت تشكیل سنگ كلیه به صورت خلاصه عبارتند از :
✔️ عادت به كم مصرف كردن آب
✔️ مصرف زیاد نمك سر سفره
✔️ مصرف رژیم غذایی پر پروتئین
✔️ آب و هوای گرم و مرطوب و عرق كردن زیاد
✔️ كم حركتی طولانی مدت
✔️ وجود انسداد طول كشیده در مسیر كلیه ها
✔️ ارث
چگونه بفهمیم سنگ كلیه داریم؟
ساده ترین راه تشخیص سنگ كلیه ها، انجام سونوگرافی می باشد كه در صورت نیاز عكس رنگی یا IVP توسط پزشك انجام می شود.
سنگ در کالیس کلیه: فوقانی، میانی و تحتانی
کالیسها بخشهایی از کلیه هستند که ادرار در آنها جمع میشود و سپس وارد لگنچه و حالب میشود. سنگ ممکن است در هر کدام از کالیسها تشکیل شود و محل قرارگیری آن در تصمیم درمانی تأثیر دارد:
کالیس فوقانی: سنگ در این ناحیه معمولاً راحتتر به سمت لگنچه و حالب حرکت میکند و شانس دفع خودبهخودی بیشتر است. سنگشکنی برون اندامی در اکثر موارد جواب میدهد.
کالیس میانی: شانس دفع متوسط است. سنگهای زیر ۵ میلیمتر با مصرف مایعات فراوان و دارو اغلب دفع میشوند. سنگهای بزرگتر ممکن است نیاز به مداخله داشته باشند.
کالیس تحتانی: دفع سنگ از کالیس تحتانی سختترین حالت است، چون سنگ باید برخلاف جاذبه حرکت کند. حتی سنگهای کوچک ممکن است در این ناحیه باقی بمانند. اگر سنگ بزرگتر از ۱ سانتیمتر باشد، سنگشکنی برون اندامی معمولاً جواب نمیدهد و درمان از طریق پوست توصیه میشود.
⚠️ نکته مهم: اگر در سونوگرافی «سنگ در کالیس تحتانی» گزارش شده، حتماً به متخصص اورولوژی مراجعه کنید. تصمیم بین پیگیری و درمان بسته به اندازه سنگ، علائم بیمار و عملکرد کلیه متفاوت است.
آیا همه سنگ های کلیه نیاز به درمان دارند ؟
درمان سنگ كلیه بر اساس اندازه آنها فرق می كند. سنگ هایی كه حالت شن ریزه دارند و اندازه آنها كمتر از 6 میلی متر می باشد، اگر در مسیر كلیه ها انسدادی وجود نداشته باشد، این سنگها خود بخود و با مصرف مایعات زیاد، ورزش و تحركات بدنی خود بخود دفع می شوند و نیاز به هیچ اقدام درمانی ندارند.
اگر اندازه سنگ بالای 6 میلیمتر و زیر 1 سانت باشد، بهترین درمان آن انجام سنگ شكنی بیرون اندامی است كه در ان بیمار حداكثر به مدت 3 جلسه و هر جلسه یك ربع در زیر دستگاه سنگ شكنی می خوابد و با تاباندن امواج سنگ شكنی به محل سنگ در كلیه و بدون نیاز به بیهوشی، سنگ بیمار خرد می شود.
عکس سنگ کلیه 3 میلیمتری
درمان سنگ های کوچک کلیه
سنگ های کوچک کلیه معمولاً بدون نیاز به جراحی خود به خود دفع می شوند. سنگ های بسیار کوچک (زیر 3 میلی متر) حتی ممکن است بدون هیچ دردی از حالب عبور کرده و توسط ادرار از بدن شما خارج شوند. سنگ های بین 3 تا 5 میلی متر اغلب هنگام عبور از حالب، باعث ایجاد درد (رنال کولیک) می شوند.
به طور کلی، سنگ های کوچک کلیه با گذشت زمان رشد می کنند. البته در برخی موارد نادر، اندازه ی این سنگ ها ثابت می ماند. با وجود اینکه سنگ های کوچک کلیه ممکن است خود به خود دفع شوند، اما برخی از افراد برای پیشگیری از رشد این سنگ ها و ایجاد درد در آینده، به دنبال روش های درمانی برای از بین بردن آنها هستند. مخصوصاً بیمارانی که قبلاً دچار سنگ کلیه شده و تجربه ی این درد را داشته اند!
اگر بیمار عدم درمان سنگ های کوچک کلیه را انتخاب کند، معمولاً پزشک هر چند وقت یک بار برای بررسی این سنگ ها آزمایشاتی (در اغلب موارد سونوگرافی) را تجویز می کند. این آزمایش برای اطمینان از عدم بزرگ شدن این سنگ ها (بیشتر از 5 میلی متر) انجام می شود.
در صورتی که بیمار بخواهد از روش های درمانی برای از بین بردن سنگ های استفاده کند، گزینه های درمانی می تواند شامل موارد زیر باشد:
- مشاهده و بررسی منظم
- سنگ شکنی شاک ویو (ESWL)
- اورتروپیلوسکوپی (Ureteropyeloscopy)
درمان سنگ های کوچک کلیه
همانطور که قبلاً گفتیم، این سنگ ها به قدری کوچک هستند که معمولاً خود به خود دفع می شوند.
در برخی موارد این سنگ ها ممکن است باعث ایجاد درد شوند که معمولاً 1 الی 2 روز ادامه پیدا می کند.
پزشک عمومی ممکن است برای تسکین درد شما داروی ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) تجویز کند.
برای کنترل و بهبود علائم، پزشک موارد زیر را تجویز می کند:
- نوشیدن مایعات فراوان در طول روز
- آلفا بلاکر ها (دارو های مسدود کننده ی آلفا که به دفع سنگ کلیه کمک می کنند)
- مسکن های بدون نسخه
پزشک ممکن است نوشیدن 3 لیتر آب در طول روز را توصیه کند.
برای کمک به دفع سنگ های کوچک کلیه:
1- آب بنوشید. نوشیدنی های دیگری مثل چای و قهوه هم مصرف کنید.
2- مقداری آب لیموی تازه به آبی که می نوشید اضافه کنید.
3- از مصرف نوشیدنی های گازدار خودداری کنید.
4- مصرف نمک را به حداقل برسانید.
تولترودین سنگ کلیه
تولترودین یک داروی آنتیکولینرژیک است که بیشتر برای درمان مشکلات مثانه، مانند بیاختیاری ادرار و تکرر ادرار، تجویز میشود. این دارو با کاهش انقباضات غیرطبیعی مثانه، به بهبود کنترل ادرار کمک میکند. اما در مورد سنگ کلیه، توجه به چند نکته ضروری است:
تاثیر تولترودین بر سنگ کلیه:
- تاثیر مستقیم ندارد: تولترودین به طور مستقیم برای درمان یا پیشگیری از سنگ کلیه تجویز نمیشود و تأثیری روی شکستن یا حذف سنگها ندارد.
- اثرات جانبی احتمالی: تولترودین ممکن است باعث کاهش تولید ادرار یا خشکی شود. این شرایط میتواند در موارد خاص احتمال تشکیل سنگ کلیه را افزایش دهد، زیرا جریان کافی ادرار برای شستشوی کلیهها حیاتی است.
- احتیاط در بیماران دارای سنگ کلیه: اگر سنگ کلیه دارید یا سابقه آن را داشتهاید، بهتر است در مورد استفاده از تولترودین با پزشک خود مشورت کنید.
در صورت درد شدید، پزشک ممکن است از شما بخواهد تا برای آزمایش و درمان به بیمارستان مراجعه کنید.
چقدر طول می کشد تا سنگ های کوچک کلیه دفع شوند؟
دفع سنگ کلیه به میزان زیادی، به اندازه ی این سنگ ها بستگی دارد. سنگ های کوچک تر از 4 میلی متر، در 80 درصد مواقع خود به خود دفع می شوند. دفع این سنگ ها به طور متوسط 31 روز زمان می برد.
سنگ هایی با اندازه ی 4 تا 6 میلی متر در برخی موارد برای دفع، نیاز به یک روش درمانی دارند. اما حدود 60 درصد این سنگ ها طی 45 روز (به طور متوسط) خود به خود دفع می شوند.
درمان سنگهای بزرگ كلیه
خوشبختانه با انجام عمل آندوسكوپی كلیه، امروزه همه سنگ های بزرگ كلیه با این روش، بدون شكاف جراحی یك وجبی در پهلو ها و تنها از یك بخیه قابل درمان هستند.
در این روش با عبور دوربین به داخل كلیه، سنگ مستقیماً توسط پزشك مشخص و با استفاده از لیزر و یا امواج سونوگرافی سنگ را خرد كرده و از كلیه ها خارج می كنیم كه نمونه آن در شكل مشاهده می شود و جهت تعیین نوع سنگ به آزمایشگاه فرستاده می شود.
توصیه هایی جهت جلوگیری از تشكیل سنگ كلیه
- هر 2 ساعت یك لیوان آب بنوشید در صورت عدم مصرف آب ، چای كمرنگ و دستور رژیم غذایی آبكی مفید می باشد.
- سرسفره از نمك استفاده نكنید.
- ورزش كنید.
- رژیم غذایی روزانه را تعدیل كرده و از مصرف پروتئین حیوانی بیش از حد اجتناب نمائید.
- در صورت تكرار سنگ سازی با مراجعه به دكتر ارولوژی علت تشكیل سنگ را مشخص و درمان پیش گیری انجام دهید.
- هر 6 ماه سونوگرافی از كلیه ها و مثانه با نظر پزشك متخصص ارولوژی انجام دهید.
- در صورت وجود سنگ در كلیه درمان آن را به تأخیر نیندازید.
خوشبختانه 96% سنگها امروزه با سنگ شكنی و آندوسكوپی(عمل سنگ کلیه) قابل درمان ونیاز به شكاف پهلو نیست .
برای بررسی سنگ کلیه و تعیین نیاز به درمان، با مطب دکتر کرمی تماس بگیرید.
سوالات متداول
۱. سنگ کلیه ۳ میلیمتری خود به خود دفع میشود؟
بله. سنگهای زیر ۴ میلیمتر در بیش از ۹۰ درصد موارد خودبهخود دفع میشوند. مصرف روزانه ۲ تا ۳ لیتر آب، فعالیت بدنی سبک و مصرف داروهای تجویزی مثل تامسولوسین به دفع سریعتر کمک میکند. اگر ظرف ۲ تا ۴ هفته دفع نشد، باید بررسی مجدد شود.
۲. سنگ کلیه چند میلیمتر نیاز به عمل دارد؟
بهطور کلی سنگهای زیر ۴ میلیمتر خودبهخود دفع میشوند، سنگهای ۴ تا ۶ میلیمتر حدود ۷۰ درصد شانس دفع دارند و سنگهای بالای ۶ میلیمتر معمولاً نیاز به سنگشکنی یا جراحی دارند. البته محل سنگ و علائم بیمار هم در تصمیمگیری مؤثرند.
۳. مدت زمان تشکیل سنگ کلیه چقدر است؟
تشکیل سنگ کلیه یک فرآیند تدریجی است و بسته به عوامل مختلف از چند هفته تا چند ماه طول میکشد. مصرف کم مایعات، مصرف زیاد نمک و پروتئین حیوانی، و سابقه خانوادگی از مهمترین عوامل تسریعکننده هستند. افرادی که سابقه سنگ دارند باید هر ۶ ماه سونوگرافی کنترل انجام دهند.
۴. سنگ کلیه سیاه رنگ چه نوع سنگی است؟
سنگهای سیاه یا قهوهای تیره معمولاً سنگهای اگزالات کلسیم هستند که شایعترین نوع سنگ کلیه محسوب میشوند. سنگهای اسید اوریکی هم گاهی رنگ تیره دارند. تجزیه سنگ پس از دفع یا سنگشکنی نوع دقیق آن را مشخص میکند و برنامه پیشگیری بر اساس نوع سنگ تعیین میشود.
دکتر حسین کرمی متخصص جراحی کلیه ، مجاری ادراری تناسلی و فلوشیپ فوق تخصصی درمان آندوسکوپی و لاپاراسکوپی
عضو هیئت علمی و دانشیار دانشگاه شهید بهشتی تهران ، عضو انجمن ارولوژی اروپا ، امریکا و آسیا
محمد
شنبه ۳۰ فروردین ۹۳( 1 دهه پیش)
تعداد بازدید: 615
مشاهده پرسش
همیارسیستم