وقتی پزشک برای بررسی مشکلات ادراری، بی اختیاری یا تکرر ادرار، تست یورودینامیک یا همان نوار مثانه را تجویز می کند، اولین چیزی که به ذهن بیمار خطور می کند این است: «آیا این تست درد دارد؟» و مهم تر از آن، «عوارض نوار مثانه چیست؟»
نوار مثانه یک ابزار تشخیصی بسیار دقیق است که به پزشک اجازه می دهد بفهمد مثانه و مجاری ادراری شما چطور کار می کنند. اما مثل هر اقدام پزشکی دیگری که با ورود تجهیزات به بدن همراه است، این تست هم می تواند چالش هایی داشته باشد. در این مقاله قصد داریم به دور از اصطلاحات سخت پزشکی و با زبانی دوستانه، تمام عوارض احتمالی و راه های پیش گیری از آن ها را بررسی کنیم.

نوار مثانه چیست و چرا انجام می شود؟
قبل از اینکه به سراغ عوارض برویم، بد نیست بدانید نوار مثانه در واقع یک “چکاپ تخصصی” برای سیستم تخلیه ادرار است. در این تست، فشارهای داخل مثانه و میزان فعالیت عضلات آن اندازه گیری می شود. اگر دچار بی اختیاری ادرار هستید یا مثانه شما به خوبی تخلیه نمی شود، این تست تنها راهی است که علت دقیق مشکل را به پزشک نشان می دهد.
طبق گزارش منابع معتبر ارولوژی مانند Urology Care Foundation:
“Urodynamic testing is generally safe, but because it involves placing a small catheter into the bladder, patients may experience temporary discomfort or a minor risk of infection.”
(تست یورودینامیک به طور کلی ایمن است، اما چون شامل قرار دادن یک سوند کوچک در مثانه می شود، بیماران ممکن است دچار ناراحتی موقت یا خطر جزئی عفونت شوند.)
شایع ترین عوارض نوار مثانه (موقت و گذرا)
بسیاری از افرادی که این تست را انجام می دهند، هیچ عارضه جدی را تجربه نمی کنند. با این حال، بروز برخی علائم تا ۲۴ الی ۴۸ ساعت بعد از تست کاملا طبیعی است:
۱. احساس سوزش هنگام ادرار (Dysuria)
این شایع ترین شکایت بیماران است. به دلیل ورود سوند (کاتتر) ظریف به مجرای ادرار، لایه های داخلی مجرا کمی تحریک می شوند. این موضوع باعث می شود در اولین دفعات ادرار بعد از تست، احساس سوزش داشته باشید.
۲. وجود مقدار کمی خون در ادرار (Hematuria)
دیدن رنگ صورتی در ادرار بعد از نوار مثانه ممکن است شما را بترساند، اما معمولا جای نگرانی نیست. این اتفاق به دلیل خراش های بسیار ریز در مجرا رخ می دهد و معمولا بعد از چند بار دستشویی رفتن و نوشیدن آب زیاد برطرف می شود.
۳. تکرر ادرار و فوریت
ممکن است تا چند ساعت بعد از تست حس کنید که مدام باید به دستشویی بروید. این به خاطر تحریک شدن عضله مثانه در طول تست است و خیلی زود به حالت عادی برمی گردد.
عوارض جدی تر؛ عفونت ادراری (UTI)
مهم ترین مورد از لیست عوارض نوار مثانه که باید به آن توجه کرد، عفونت ادراری است. هر زمان که جسم خارجی (سوند) وارد مجرای ادرار شود، احتمال انتقال باکتری ها به داخل مثانه وجود دارد.
_علائم عفونت ادراری که باید جدی بگیرید:
- تب و لرز ناگهانی
- بوی بسیار بد ادرار
- درد شدید در زیر شکم یا پهلوها
- ادرار کدر و تیره
پزشکان معمولا برای جلوگیری از این عارضه، قبل یا بعد از تست یک دوز آنتی بیوتیک تجویز می کنند تا ریسک عفونت به حداقل برسد.
عوارض نوار مثانه با جدول
برای اینکه بدانید کدام علامت طبیعی است و کدام یک نیاز به تماس با پزشک دارد، از جدول زیر استفاده کنید:
علامت تجربه شده | وضعیت | اقدام لازم |
سوزش خفیف در ۲۴ ساعت اول | طبیعی | نوشیدن آب فراوان |
ادرار مایل به صورتی روشن | طبیعی | استراحت و مشاهده |
تب بالای ۳۸ درجه | هشدار | تماس فوری با پزشک |
ناتوانی کامل در دفع ادرار | هشدار | مراجعه به اورژانس |
درد شدید در ناحیه کلیه ها | هشدار | تماس با متخصص ارولوژی |
چطور عوارض نوار مثانه را به حداقل برسانیم؟
اگر قرار است به زودی این تست را انجام دهید، رعایت این چند نکته ساده می تواند تجربه شما را بسیار راحت تر کند:
- آب زیاد بنوشید: قبل و به خصوص بعد از تست، نوشیدن آب باعث می شود مجرای ادرار شسته شود و باکتری های احتمالی بیرون بروند.
- حمام آب گرم: نشستن در وان آب گرم (بدون صابون های عطری) می تواند سوزش مجرا را بعد از تست به شدت کاهش دهد.
- آنتی بیوتیک را جدی بگیرید: اگر پزشک برایتان دارو تجویز کرده، حتما آن را سر وقت مصرف کنید.
- آرامش خود را حفظ کنید: سفت کردن عضلات لگن در طول تست به دلیل استرس، باعث می شود ورود سوند سخت تر شده و تحریک مجرا بیشتر شود.
جنبه های روانی و استرس تست
بسیاری از بیماران بیش از آنکه دچار عوارض جسمی شوند، از نظر روحی تحت فشار قرار می گیرند. احساس خجالت یا اضطراب در طول تست نوار مثانه کاملا طبیعی است. اما بدانید که پرسنل درمانی روزانه ده ها مورد از این تست را انجام می دهند و تمام تلاش خود را برای حفظ حریم خصوصی شما به کار می گیرند. کاهش استرس می تواند به طور مستقیم باعث کاهش عوارض نوار مثانه از جمله اسپاسم های دردناک شود.
کلام پایانی
در پاسخ به این سوال که آیا عوارض نوار مثانه خطرناک است یا خیر، باید گفت: خیر. این تست یکی از ایمن ترین روش های تشخیصی در ارولوژی است. عوارضی مثل سوزش و ادرار خونی بسیار کوتاه مدت هستند و با کمی مراقبت خانگی برطرف می شوند.
عفونت ادراری هم با مصرف آنتی بیوتیک و رعایت بهداشت در مراکز درمانی معتبر، به ندرت رخ می دهد. اگر پزشک این تست را برای شما لازم دانسته، بدانید که اطلاعات حاصل از آن برای درمان بیماری شما بسیار ارزشمندتر از ناراحتی های گذارای بعد از آن است.
سوالات متداول درمورد عوارض نوار مثانه
۱. آیا نوار مثانه باعث بی اختیاری ادرار می شود؟
خیر، این تست هیچ آسیبی به عضلات یا اعصاب مثانه نمی زند که باعث بی اختیاری شود. در واقع این تست انجام می شود تا علت بی اختیاری شما درمان شود.
۲. چقدر طول می کشد تا سوزش بعد از تست برطرف شود؟
در اکثر افراد، سوزش ادرار بعد از ۳ یا ۴ بار دفع ادرار کاملا از بین می رود. اگر بیش از ۴۸ ساعت طول کشید، حتما به پزشک اطلاع دهید.
۳. آیا می توانم بعد از نوار مثانه رانندگی کنم یا به سر کار بروم؟
بله، این تست نیاز به بیهوشی ندارد و شما بلافاصله می توانید به فعالیت های روزمره خود برگردید. فقط پیشنهاد می شود کمی بیشتر آب بنوشید.
