آزمایش اسپرم (اسپرموگرام) و هر آنچه که باید در باره آن بدانید

امروزه ۱۰-۱۵ درصد زوجین به علت مشکل ناباروری مراجعه می نمایند که در بررسی مردان اولین آزمایش که بعد از معاینه بیضه ها انجام می شود آزمایش اسپرم می باشد. آزمایش اسپرم سه عامل اصلی در سلامت اسپرم ها را سنجش می کند که عبارتند از:

  • شمار اسپرم ها
  • شکل اسپرم ها
  • جا به جایی اسپرم ها که به تحرک اسپرم ها نیز شناخته می شود.

با توجه به اهمیت و نتیجه آزمایش اسپرم و تفسیر آن لازم می دانم نکاتی مهم را در این مورد عرض نمایم.

✅ حرکت اسپرم چیست؟

بر طبق شیوه شنا کردن اسپرم، دو نوع حرکت وجود دارند. حرکت پیش رونده به جنبش اسپرم هایی گفته می شود که اغلب در خطی مستقیم یا دایره هایی بزرگ در حال شنا هستند. حرکت غیر پیش رونده به جنبش اسپرم هایی گفته می شود که در خطوطی مستقیم حرکت نکرده و یا در دایره هایی بسیار کوچک شنا می کنند. اسپرم ها برای حرکت از میان مایع واژنی (موکوس) و بارور سازی یک تخمک باید حرکتی پیش رونده به میزان ۲۵ میکرومتر در ثانیه داشته باشند.

هنگامی که کم تر از ۳۲ درصد از اسپرم ها قابلیت حرکت موثر داشته باشند، تحرک کم اسپرم ها یا آستنو آزوسپرمی (آستنوسپرمی نیز نامیده می شود) تشخیص داده می شود.

چگونه آزمایش اسپرم بدهیم

✅ نکاتی لازم در هنگام انجام آزمایش اسپرم

۱-زمان آزمایش اسپرم

اولین نکته مهم در انجام آزمایش اسپرم زمان دادن آزمایش است و حتماً توصیه می شود مدت ۲-۳ روز قبل از آزمایش مایع منی از شما خارج نشده باشد چه در خواب و یا هنگام مقاربت جنسی. اگر آزمایش زود از ۳ روز انجام شود باعث اختلال در نتیجه اسپرم از جمله کاهش حجم اسپرم و افت نمونه آزمایش خواهد شد و برعکس اگر بیش از سه روز از انجام آخرین مقاربت جنسی آزمایش دهید مثلاً ۵-۶ روز بعد، باعث افت در حرکت اسپرم و گزارش نادرست خواهد شد.

۲-نحوه انجام آزمایش

دومین نکته مهم کیفیت دادن آزمایش اسپرم است. امروزه دو روش جهت دادن آزمایش منی وجود داد:

– روش استمنا: که فرد با تحریک خود تارسیدن به ارگاسم باعث خروج مایع منی می شود که شایعترین روش دادن آزمایش اسپرم می باشد.

– روش مقاربت: بعضی افراد انجام استمنا جهت آزمایش اسپرم برایشان بسیار سخت است و تنها راهشان استفاده از کاندوم و مقاربت و خروج مایع منی می باشد که در اینجا لازم است از کاندوم های معمولی مطلقاً استفاده نشود چرا که به علت اثرات ضد اسپرمی کاندومها باعث خراب شدن اسپرم و آزمایش غلط می شود. کاندوم های مخصوصی جهت این آزمایش در مراکز ناباروری وجود دارد که توصیه می شود تنها از این کاندوم ها استفاده گردد.

۳-زمان تحویل آزمایش اسپرم

سومین نکته مهم زمان تحویل دادن آزمایش به آزمایشگاه است. حتماً نمونه اسپرم خارج شده باید کمتر از نیم ساعت به آزمایشگاه تحویل داده شود.توصیه می کنم از مقاربت بدون کاندوم جهت دادن آزمایش منی اجتناب نمایید چون PH واژن خانم ها باعث افت کیفیت اسپرم می شود و از طرفی باعث آلودگی اسپرم به باکتری های واژن نیز می شود. لذا حتماً از کاندوم های مخصوص آزمایش استفاده نمایید.

✅ آیا روش ارزیابی اسپرم در خانه توصیه می شود؟

آزمایش های خانگی منی در بازار وجود دارند اما آن ها تنها برای شمار اسپرم ها کاربرد دارند. این آزمایش ها تحرک و شکل اسپرم ها را ارزیابی نمی کنند. نتایج این آزمایش ها معمولا ظرف ۱۰ دقیقه نمایان می شود. از آن جایی که این آزمایش ها تمامی عوامل نازایی در مردان را در نظر نمی گیرند، عادی بودن شمار اسپرم های یک مرد (بالای ۲۰ میلیون اسپرم در هر میلی متر مکعب منی) در نتیجه یک آزمایش خانگی الزاما به معنای توانایی باروری او نمی باشد.

در صورتی که فرد در ارتباط با باروری خود نگران می باشد، بهترین کار انجام یک آزمایش اسپرم در آزمایشگاه است که توسط یک متخصص در زمینه پزشکی انجام می شود. این آزمایش یک ارزیابی جامع تر از باروری فرد به او ارائه می دهد.

✅ آیا عوامل خارجی از قبیل تغذیه و مصرف دخانیات روی اسپرم اثر دارد؟

بله، در مطالعات متعدد ثابت شده است که موارد زیر روی اسپرم اثر دارد:

۱- سیگار کشیدن و انواع دود باعث کاهش حرکت و تعداد اسپرم می شود.

۲- گرم نگه داشتن بیضه ها و استفاده زیاد از جکوزی، دوش آب گرم، گذاشتن لب تاب روی پاها و اثر حرارتی آن روی بیضه ها و نشستن های طولانی باعث افت کیفیت اسپرم می شود.

۳- بیماری واریکوسل امروزه شایعترین علت خرابی اسپرم ها از نظر تعداد، شکل و حرکت، بیماری واریکوسل بیضه ها میباشد و لذا حتماً باید با تشخیص به موقع درمان شود.

۴- استفاده از داروهای مکمل های بدنسازی که در باشگاه ها استفاده می شود. تزریق هورمون های ناندرولوژ و تستوسترن باعث خرابی اسپرم و کم کاری بیضه می گردد.

۵- هر گونه تورم درمان نشده بیضه: علت عفونت ممکن است باعث آسیب به سلول های نطفه ساز و یا باعث انسداد در قسمت خروجی منی شود و تعداد و حرکت اسپرم ها را کاهش دهد.

۶- سابقه پرتودرمانی و شیمی درمانی که باعث از بین رفتن سلول های نطفه ساز مرد می شود.

۷- مصرف آنتی اکسیدان ها از قبیل سلنیوم و ویتامین E و C و B باعث بهتر شدن کیفیت اسپرم های مرد می شوند.

۸- پزشکان اغلب دو یا سه آزمایش اسپرم جداگانه درخواست می کنند تا نتیجه ای مناسب از سلامت اسپرم ها بدست آورند.

۹- آزمایش ها باید حداقل هفت روز فاصله داشته و در طول ۲ تا ۳ ماه انجام شوند. شمار اسپرم ها می تواند به صورت روزانه تغییر کند. در نظر گرفتن میانگین نمونه های اسپرم می تواند سبب بدست آوردن بهترین نتیجه شود.

تفسیر ازمایش اسپرم

✅ تفسیر نرمال اسپرم چگونه است؟

در هر آزمایش اسپرم نرمال که با رعایت موارد ذکر شده انجام شود باید از لحاظ حجم مایع منی، حرکت، شکل، تعداد اسپرم بررسی شود.

۱- مایع منی نرمال باید cc2-3 حجم داشته باشد.

۲- ۴۰-۶۰ میلیون سلول ها باید از حرکت خوبی جهت باروری تخمک برخوردار باشند.

۳- بیش از ۵ درصد شکل اسپرم ها باید در آزمایش منی طبیعی گزارش شود.

۴- نوع آزمایشگاه و دقت آنها در گزارش آزمایش فاکتور بسیار مهمی می باشد.

اینجانب به بیماران خودم توصیه می کنم که آزمایش اسپرمشان را فقط در مراکز ناباروری انجام دهند.

 مدت زمان ارائه جواب آزمایش چه مقدار است؟

نتیجه آزمایش ساده اسپرموگرام ظرف یک ساعت آماده می شود. سپس رنگ آمیزی اسپرم برای ارزیابی مورفولوژیک (از نظر شکل) اسپرم ها صورت می گیرد. پس از این که اسپرم ها با روشی خاص رنگ آمیزی شدند حداقل ۱۰۰ سلول در زیر یک میکروسکوپ از نظر جنبه های ساختاری و ناهنجاری های شکلی ارزیابی شده و نسبت اسپرم هایی که از نظر شکلی سالم هستند محاسبه می شود.

با انجام این ارزیابی، نتیجه آزمایش اسپرم روز بعد حاضر خواهد شد.

✅ تاثیر شرایط کاری فرد در نتیجه ی آزمایش

اسپرم ها می توانند تحت تاثیر محیط کار فرد قرار گیرند. در افرادی که تعامل نزدیکی با سموم و آفت کش های کشاورزی دارند، امکان دارد کیفیت اسپرم ها کاهش یافته و مشکلات باروری پدیدار شوند. به عنوان یک احتیاط، این افراد می توانند با پوشاندن دهان خود به وسیله یک ماسک در حین کارکردن از مضرات سموم از طریق راه تنفسی جلوگیری کنند.

این گروه از افراد عموما شامل کشاورزان می شوند. همچنین، افرادی که به عنوان بخشی از شغلشان در معرض تشعشعات قرار گرفته یا در محیط های بسیار گرم فعالیت می کنند (مانند کارکنان نانوایی ها و صنایع ذوب آهن یا ریخته گری) باید مراقبت باشند.

نمونه آزمایش اسپرم

✅ وجود عفونت (باکتری) در داخل نمونه آزمایش

یافتن باکتری در منی نسبتا شایع بوده و برای تشخیص عفونت کافی نیست. زیرا باکتری می تواند در اثر آلوده شدن نمونه منی در حین جمع آوری پدیدار شده باشد. باکتری های موجود بر روی پوست مانند استافیلوکوکوس و استرپتوکوکوس منابع شایع در آلودگی هستند.

در صورتی که فرد به عفونت مجاری ادرار مبتلا باشد، منی می تواند به باکتری آلوده شود. باکتری اشریشیا کولای که در مجرای معده ای روده ای قرار دارد نیز می تواند سبب آلوده شدن منی در هنگام انزال شود. سازمان بهداشت جهانی، عفونت منی را حضور بیش از ۱۰۰۰ باکتری در هر میلی لیتر (یک قاشق چای خوری) آن می داند.

حضور مقادیر بالای گلبول های سفید خون در منی (بیش از یک میلیون در هر میلی لیتر) نیز می تواند نشانه حضور عفونت باشد. برای تشیخص عفونت، نمونه ای از منی در آزمایشگاه کشت داده می شود تا نوع باکتری که به صورت کلونی در صفحات کشت رشد می کند مشخص شود.

مطلب مرتبط: درمان واریکوسل برای ناباروری

در صورت داشتن مشکل ناباروری جهت اخذ نوبت با شماره تلفن ۲۲۶۴۲۷۴۴  تماس بگیرید. دوستدار شما دکتر حسین کرمی

اگر به دنبال روش های خانگی و طب سنتی برای افزایش اسپرم هستید بر روی لینک زیر کلیک کنید:

گیاهان اسپرم ساز

دکتر حسین کرمی متخصص کلیه و فوق تخصص درمان آندوسکوپی و لاپاراسکوپی

4 (80%) 3 رای

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند.  

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر صابر پنجشنبه ۱۹ تیر ۹۳( 4 سال پیش) مشاهده پرسش
    با سلام آقای دکتر
    واقعا جامعه ایرانی باید به وجود همچنین کسانی به خود بباله.
    من همه ی فیلم جراحی شمارو دیدم.
    آقای دکتر من در ناحیه بیضه درد دارم هر دو بیضه ولی درد بیضه راست خیلی خیلی بیشتر از طرف دیگر آن است.با معاینه خودم در حمام و زیر دوش هیچ توده ای احساس نمیکنم.شکل بیضه راست بالاتر و ظاهرا سوار بر دیگری است.در ناحیه ران نیز درد دارم.دردی که حتی با دراز کشیدن از بین نمیرود.رگ ها در داخل بیضه بزرگ شده و به واریکوسل شک دارم.درد همچون گرفتگی و سنگینی در بیضه.
    جواب قطعی مستلزم معاینه دکتر متخصص میباشد ولی اگر من رو راهنمایی کنید ممنون میشم.
    ممنون از فیلم ها و مقاله های ارزشمند شما
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی پنجشنبه ۱۹ تیر ۹۳( 4 سال پیش)
      با تشکر من فکر میکنم با توجه به شرح حال مشکلی ندارید
  • تصویر کاربر آرش پنجشنبه ۱۹ تیر ۹۳( 4 سال پیش) مشاهده پرسش
    با درود و تشکر از وقتی که میگذارید
    از 3 سال پیش واریکوسل گرید 3 دارم. به نحوی که به پزشک مراجعه کردم گفت می توانی معافیت بگیری. متاسفانه اقدام به درمان نکردم. آن موقع بیضه سمت چپم درگیر بود ولی اکنون جفت بیضه ها درگیر شده اند. این را از درد شدید و سنگینی که دارم متوجه شده ام.
    سوالم این است:
    آیا برای درمان دیر نشده است؟
    آیا جنابعالی به روش میکروسورجری عمل می کنید؟ شنیده ام که این روش درصد موفقیت زیادی دارد.
    مقدار کل هزینه ای که باید بکنم چقدر است؟
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی پنجشنبه ۱۹ تیر ۹۳( 4 سال پیش)
      دیر نیست جهت درمان وکمک اینجانب تشریف بیاورید
  • تصویر کاربر جواد جمعه ۲۳ خرداد ۹۳( 4 سال پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر یه مدتی هست درد خفیفی در کلیه هام حس میکنم بخصوص وقتی که مجبورم ادرارم رو برای مدت طولانی تری نسبت به سایر مواقع عادی نگه دارم .قبلا هم ناشتا صبح آب سرد میخوردم حالا به علت ضررش ترک کردم.اکثر مواقع هم کلیه هام خیلی سرد هستن بخصوص وقتی عرق زیاد میکنم نطرتون رو در این مورد میشه بفرمایید؟؟؟؟؟؟؟؟؟/
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۲۳ خرداد ۹۳( 4 سال پیش)
      عکسش را بفرستید
    2. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۲۳ خرداد ۹۳( 4 سال پیش)
      نگران نبشید مشکلی نیست ضمنا پیام اولی اشتباه فرستاده شد
    3. نمایش سایر 1 پاسخ
  • تصویر کاربر غلام جمعه ۲۳ خرداد ۹۳( 4 سال پیش) مشاهده پرسش
    سلام.
    واریگسل داشتم عمل کردم مایع منی سفت .زرد رنگی دارم آیادلیل برناباروری است
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی جمعه ۲۳ خرداد ۹۳( 4 سال پیش)
      نه ازمایش اسپرم بدهید و نتیجه را بفرستید
  • تصویر کاربر سعید شنبه ۳۰ فروردین ۹۳( 4 سال پیش) مشاهده پرسش
    با سلام خدمت آقای دکتر
    بنده یک سال پیش بعد از اینکه متوجه شدم رگ بیضم بیش از حد بزرگه و وقتی هم که از یه ارتفاعی میپریدم رگ بیضم تیر میکشید به دکتر مراجعه کردم و ایشان بعد از ملاحظه کردن بیضه یه آزمایش اسپرم نوشتن و یه سونوگرافی.
    آزمایش اسپرم رو نتونستم بدم ولی بعد از عمل سونوگرافی متوجه شدم واریکوسل با گرید3 دارم که دکتر گفتن باید عمل کنید. عمل کردم ولی بعد از 4-5 ماه دوباره متوجه شدم هنوز رگ بیضم کمی گشاد هست گرچه از قبل عمل خیلی کمتر شده بود و باز هم در صورت پریدم درد میکرد. دومرتبه به همون دکتر مراجعه کردم سونوگرافی نوشتن انجام دادم گفتن بیماری عود کرده و الان با گرید 1 هست ولی ایشان گفتن مشکلی نیست و زندگیتو بکن ولی بنده یکم نگرانم که این بیماری یعنی خوب نمیشه و اینکه بنده الان مجردم وقتی متاهل شدم برای بچه دار شدن مشکلی پیش نمیاد؟
    ممنون از توجهتون
    منتظر پاسختون هستم
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی شنبه ۳۰ فروردین ۹۳( 4 سال پیش)
      بعد از عمل گشادی رگها از بین نمیرود نگران نباش ازمایش جدید اسپرم بدهید و نتیجه را اعلام بکنید
  • تصویر کاربر مهدی دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۳( 4 سال پیش) مشاهده پرسش
    با سلام
    تقریبا شش ماه پیش به یک متخصص مراجعه کردم برای درد خفیف در کیسه بیضه و قسمت زیر شکم و قسمت بالای بیضه چپم نیز یه برجستگی به اندازه نخود وجود داشت که بنظرم منبع درد بوده
    بعد معاینه دکتر گفت واریکسل خفیف دارم که ازمایش اسپرم دادم 85% خوب بود و سونوگرافی کردم که نرمال بود و در جواب گفتن نشونی از واریکسل ندارم
    بیضه چپم کوچکتر از راست هست و هنوزم گاهی وقتا درد خفیف و برجیتگی درد ناک بیشتر و گاهی اوقاتم کاملا خوب هستم
    متاهل هستم و میخواهم بدانم اگر واریکسل دارم عمل کنم بهتر هست ؟ و ایا فقط درجه 3 را عمل میکنن؟ و عمل لاپروسکوپی میکروسرجی نیاز به بیهوشی کامل دارد یا با بی حسی موضعی عمل انجام میشود ؟
    با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی دوشنبه ۲۵ فروردین ۹۳( 4 سال پیش)
      برای شما نیاز به عمل نیست
  • تصویر کاربر سیما دوشنبه ۲۶ اسفند ۹۲( 5 سال پیش) مشاهده پرسش
    با عرض سلام و خسته نباشید
    همسر اینجانب واریکوسل دوطرفه دارن
    یکی از پزشک هایی که ایشون رو معاینه کردن و سونوی ایشون نشون می داد که باید عمل کنن ولی پزشک دیگری نظرشون این بود که شاید نیاز به عمل نباشه و براشون ازمایش اسپرم نوشتن
    میخواستم بدونم عمل میکروسرجری بهتره یا لاپراسکوپی
    عوارض کدوم بهتره ؟ از نظر عود و هیدروسل
    با توجه به اینکه ما هنوز اقدام نکردیم و ایشون بدلیل درد پرینه به دکتر مراجعه کرده بودن اگر قبل از عمل اقدام کنیم و شانس خودمون رو امتحان کنیم امکان داره بدلیل مشکل در اسپرم ها روی جنین تاثیری بذاره و فرزند ناقص بدنیا بیاد ؟ احتمال سقط بالا میره ؟
    اگر بدون عمل بچه دار شیم ایشون نیاز به عمل ندارند؟
    با تشکر از وقتی که می ذارین
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی دوشنبه ۲۶ اسفند ۹۲( 5 سال پیش)
      زحمت بکشید معاینه انجام بدم نظر قطعی خود را عرض کنم عجله نکنید
    2. تصویر کاربر سیما چهارشنبه ۲۸ اسفند ۹۲( 5 سال پیش)
      با تشکر
      ظاهرا این چند روز تعطیلات را در مطب نیستید
      اولین زمانی که در تعطیلات نوروز مطب یا بیمارستان تشریف دارید کی هست که نوبت بگیریم
    3. نمایش سایر 1 پاسخ
  • تصویر کاربر میثم یکشنبه ۱۸ اسفند ۹۲( 5 سال پیش) مشاهده پرسش
    با سلام ما حدود ۴ ساله ازدواج کردیم اوایل ازدواج مشکلات زیادی در رابطه داشتیم و احساس میکردم الت کوچکی دارم و در نعوظ و انزال مشکل داشتم و پس از مراجعه به دکتر داروی فلوکستین و اس ایکس برام تجویز کرد که چون گیجم میکرد فلوکستین ۲۰ رو نخوردم بعد از چندین بار مراجعه به دکترهای مختلف در شیراز یکی شون تشخیص واریکوسل گرید دو داد که عمل شدم و الان بعد از گذشت حدود ۳ سال از عملم تعداد اسپرمهام از قبل هم کمتر شده و مشکل نازایی به اوج خودش رسیده هر دارویی هم مصرف میکنم باز تعداد اسپرمام بیشتر نمیشه و اگه بیشتر هم بشه حرکت ندارند یا انورمالند راهی هست برای رفع مشکل من یا باید بریم سراغ ای وی اف ؟؟؟؟؟
    ممنون از وقتی که گذاشتید.
    در ضمن فراموش کردم ذکر کنم که بنده کارمند بانک هستم و وزنم ۱۲۵ هست که نمیتونم کمش کنم به خاطر کارم و اینکه وقت ندارم قد۱۷۵ و سنم ۲۸ سال
    ممنونم
    1. تصویر کاربر دکتر حسین کرمی یکشنبه ۱۸ اسفند ۹۲( 5 سال پیش)
      بلید از روشهای کمکی ذکر شده استفاده کنید در مراکز ناباروری
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر